דילוג לתוכן העיקרי

«Αρωματικά φυτά και βότανα ομορφαίνουν τη ζωή μας… Ο βοτανόκηπος του σχολείου μας!»

Hosted by OSOS , contributed by foris on 25 June 2018

Είμαστε οι μαθητές και οι μαθήτριες από το Ε΄1 του Δημοτικού Σχολείου Σταυρακίου Ιωαννίνων.

Με βασικό άξονα το διδακτικό σενάριο που υλοποιήσαμε και έχει τίτλο:

«Καίμε λάδια» και δεν τα πετάμε…
Μετατρέπουμε τηγανέλαια σε αρωματικά σαπούνια, STE(Α)M… άροντας!!!
(Δίνουμε νόημα στην ανακύκλωση. Κάνουμε τα άχρηστα, χρήσιμα!),

-το οποίο και βραβεύτηκε στο διαγωνισμό εκπαιδευτικών σεναρίων του Bravo Schools 2018-

σχεδιάσαμε 5 εκπαιδευτικές εφαρμογές με τον γενικό τίτλο: «Με χρώματα, αρώματα και φαντασία…!».


«Αρωματικά φυτά και βότανα ομορφαίνουν τη ζωή μας… Ο βοτανόκηπος του σχολείου μας!»

Θυμάρι, ρίγανη, λεβάντα, …και νιώθεις το άρωμά τους να γεμίζει τον αέρα!
Δυόσμος, δενδρολίβανο, δάφνη, …και απογειώνεται η γεύση στο φαγητό σου!
Φασκόμηλο, βάλσαμο, λουίζα, …και βλέπεις την ένταση να υποχωρεί, το κρύωμα να φεύγει, τον βήχα να μαλακώνει!

Τα αρωματικά φυτά και τα βότανα (ειδικά αυτά της Ηπείρου) αποτελούν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι της καθημερινότητάς μας
και δεν θα μπορούσαμε παρά να ασχοληθούμε με τα βότανα του τόπου μας, με τα χρώματα και τα αρώματά τους που μας εξάπτουν τη φαντασία!
 
Επιμέρους θέματα:
 Τα μεσογειακά βότανα- τα βότανα της Ελληνικής χλωρίδας και ειδικότερα της Ηπείρου.
 Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και οι χρήσεις των βοτάνων και αρωματικών φυτών στην καθημερινή ζωή.
 Η θεραπευτική αξία των βοτάνων στην αρχαιότητα και σήμερα.
 Η δημιουργία βοτανόκηπου στο σχολείο μας.
 
 
Learning Objectives
 Οι μαθητές/τριες να γνωρίσουν και να καταγράψουν τα είδη των βοτάνων της ελληνικής χλωρίδας.  Να γνωρίσουν τα ενδημικά είδη βοτάνων και αρωματικών φυτών της Ηπείρου.  Να συνδέσουν τη χρήση των βοτάνων με καθημερινές δραστηριότητες.  Να διαπιστώσουν τ

Επειδή η προσπάθειά μας για τη δημιουργία σχολικού λαχανόκηπου δεν στέφτηκε με απόλυτη επιτυχία, αποφασίσαμε να αναζητήσουμε μια διαφορετική διαδρομή κατά την ενασχόλησή μας με τους σχολικούς κήπους και τα παρτέρια και να στραφούμε προς τα αρωματικά φυτά και τα βότανα της Ηπείρου..

Παρακολουθήσαμε το βίντεο: «ΒΟΤΑΝΟΚΗΠΟΣ ΤΟΥ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗ, ΕΛΠΙΔΟΧΩΡΙ, ELPIDOHORI, HOPELAND»  https://www.youtube.com/watch?v=41rnXz4G2oE  

και αβίαστα τέθηκαν τα ερωτήματα:

•             Θα μπορούσαμε κι εμείς να δημιουργήσουμε τον δικό μας βοτανόκηπο;

•             Ποιος μπορεί να είναι ο κατάλληλος χώρος;

•             Ποια φυτά πρέπει να επιλέξουμε που να ταιριάζουν με την περιοχή της Ηπείρου;

•             Τι θα χρειαστούμε και πού θα τα βρούμε;

Αποφασίσαμε να φυτέψουμε στα παρτέρια της αυλής για να μπορούμε να προσέχουμε και να φροντίζουμε εύκολα τα φυτά μας και στη συνέχεια αναζητήσαμε τα κατάλληλα φυτά.

Η αναζήτηση ξεκίνησε από το διαδίκτυο και τη σελίδα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων: «Φαρμακευτικά Φυτά της Ηπείρου»

 http://mediplantepirus.med.uoi.gr/pharmacology/index.php  όπου βρήκαμε έναν πλήρη κατάλογο όλων των αρωματικών φυτών και βοτάνων της Ηπείρου.

Πολύ σημαντική ήταν  η παράλληλη υλοποίηση του προγράμματος «Βάμματα και Ιάματα – Αρωματικά φυτά και βότανα της Ηπείρου» και η συνεργασία μας στο πρόγραμμα Herbarium του ΠΤΝ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων υπό την καθοδήγηση καθηγήτριας κας Πλακίτση. Και με τη δική της βοήθεια επιλέξαμε τα πιο γνωστά βότανα κι εκείνα που δεν απαιτούν ιδιαίτερη φροντίδα και πολύ συχνό πότισμα.

Μας δόθηκε η ευκαιρία να μιλήσουμε για τις ιδιότητες των βοτάνων και ασχοληθήκαμε εκτενώς με το κεφάλαιο των Βικογιατρών (Κομπογιαννιτών) οι οποίοι χρησιμοποιούσαν πολλά από τα βότανα (άνθη, φύλλα και κοτσάνια από βότανα)  που μάζευαν κατά προτίμηση από το φαράγγι του Βίκου-Αώου και είχαν θεραπευτικές ιδιότητες. «Στουμπίσου τα φύλλα του κορακόχορτου και πάρε τον ζουμόν και ήπιε τον και η καρδιά σου θε να γιάνει», αναφέρει ο λαϊκός ποιητής.

Πολύ χρήσιμο ήταν το υλικό από την εργασία των μαθητών του 1ου ΕΠΑΛ Κιάτου (τομέας Γεωπονίας, Τροφίμων & Περιβάλλοντος) με τίτλο: «Τα βότανα από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα» όπου βρήκαμε πληροφορίες για τη χρήση των βοτάνων στην αρχαιότητα, τη σχέση τους με τη θρησκεία καθώς και μύθους για αρκετά από  αυτά, αλλά και ποιήματα, δημοτικά τραγούδια και μαντινάδες τα οποία συμπληρώσαμε με σχετικό υλικό από την Ήπειρο που συγκεντρώσαμε ρωτώντας συγγενείς, γνωστούς και φίλους.

Καταρτίσαμε έναν κατάλογο με τα απαιτούμενα εργαλεία και ετοιμαστήκαμε να περάσουμε στην επόμενη φάση.

 

Η διάρκεια του προγράμματος επεκτάθηκε σε ολόκληρη τη σχολική χρονιά και ένα μέρος του υλοποιήθηκε εκτός του ωρολόγιου προγράμματος.

Συνοπτικός προγραμματισμός εξέλιξης του σχεδίου εργασίας:

 

1ος ΜΗΝΑΣ

Διερεύνηση θέματος:

Αναζητούμε πληροφορίες για τα αρωματικά φυτά και τα βότανα μέσα από βιβλιογραφία, το διαδίκτυο και από το συγγενικό μας περιβάλλον.

2ος ΜΗΝΑΣ

Επεξεργασία δεδομένων:

Το υλικό που θα συγκεντρωθεί θα ταξινομηθεί, θα αναλυθεί και θα παρουσιαστεί στην τάξη ώστε να γίνει η θεωρητική βάση πάνω στην οποία θα στηριχτεί η συνέχεια του προγράμματος που θα έχει και πρακτικό χαρακτήρα.

 

3ος ΜΗΝΑΣ

Υλοποίηση επισκέψεων:

Θα πραγματοποιηθεί επίσκεψη στο μουσείο βοτάνων/Βικογιατρών του Κ. Λαζαρίδη στο Κουκούλι Ζαγορίου όπου θα γίνει διασταύρωση, σύγκριση και μελέτη  των στοιχείων που έχουμε ήδη συλλέξει.

4ος ΜΗΝΑΣ

Υλοποίηση δράσεων:

Θα σχεδιάσουμε και θα φυτέψουμε αρωματικά φυτά και βότανα στα παρτέρια και θα δημιουργήσουμε βοτανομποστάνι στον κήπο του σχολείου.

5ος ΜΗΝΑΣ

Διερεύνηση θέματος:

Θα συλλέξουμε στοιχεία για τις χρήσεις των βοτάνων και συνταγές για τη δημιουργία αρωματικών σαπουνιών και κηραλοιφών.

6ος ΜΗΝΑΣ

Υλοποίηση επισκέψεων:

Θα πραγματοποιηθεί επίσκεψη στο ΚΠΕ Πραμάντων όπου θα εξερευνήσουμε το αστικό και το φυσικό δάσος της περιοχής στα Λάζαινα. Εκεί θα γνωρίσουμε από κοντά και θα συλλέξουμε διάφορα βότανα της περιοχής. Επίσης θα πάρουμε συνεντεύξεις από τους ντόπιους για τη χρήση των βοτάνων.

7ος ΜΗΝΑΣ

Υλοποίηση επισκέψεων & δράσεων:

Θα πραγματοποιηθεί επίσκεψη στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων όπου θα μάθουμε, επισκεπτόμενοι το τμήμα Χημείας, τον τρόπο παρασκευής αρωματικών σαπουνιών, αποσταγμάτων και βαμμάτων από τα αρωματικά φυτά.

 

8ος ΜΗΝΑΣ

Υλοποίηση δράσεων – Παρουσίαση του προγράμματος:

Θα φτιάξουμε τα δικά μας αρωματικά σαπούνια και θα παρουσιάσουμε στους συμμαθητές μας, στους  γονείς μας και στην τοπική κοινωνία τα αποτελέσματα του προγράμματος αφού πρώτα κάνουμε την απαραίτητη αυτοαξιολόγηση και βγάλουμε τα δικά μας συμπεράσματα από τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα.

Η δημιουργία και συντήρηση σχολικών κήπων θα μπορούσε να αποτελέσει κομμάτι ενός γενικότερου σχεδίου μιας βιώσιμης πόλης συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός αειφόρου, σύγχρονου σχολείου.

Ο σχολικός κήπος μπορεί να αποτελέσει ένα χώρο όπου εμείς τα παιδιά θα έχουμε την ευκαιρία να οικοδομήσουμε, βιωματικά, πλήθος σημαντικών εννοιών γύρω από το περιβάλλον και την οικολογία. Και όλα αυτά με ενεργητικό, βιωματικό και παιγνιώδη τρόπο, έτσι όπως μας αρέσει, σε άμεση επαφή με τη φύση.

Η φύτευση του βοτανόκηπου έγινε τον Οκτώβριο και σε τακτά χρονικά διαστήματα παρακολουθούσαμε την ανάπτυξη των φυτών, τα περισσότερα από τα οποία «έπιασαν», ενώ πολύ λίγα δεν κατάφεραν να ριζώσουν. Αναζητήσαμε τις αιτίες και καταλήξαμε πως ο τρόπος φύτευσης δεν ήταν ο ενδεδειγμένος σε όλες τις περιπτώσεις αλλά και ο διαθέσιμος χώρος των παρτεριών ήταν αρκετά περιορισμένος, με λίγες δυνατότητες. Στο κομμάτι αυτό πολύ χρήσιμη ήταν και η βοήθεια των γονέων μιας συμμαθήτριάς μας που είναι γεωπόνοι και με μεγάλη προθυμία μάς έδωσαν τις απαραίτητες οδηγίες. Έτσι αποφασίσαμε την Άνοιξη να συμπληρώσουμε τον βοτανόκηπό μας με όσα φυτά «δεν πρόκοψαν». Μεγάλο μέρος της δράσης υλοποιήθηκε εκτός ωρολόγιου προγράμματος και αξιοποιήθηκε ο ελεύθερος χρόνος των μαθητών, οι οποίοι πρόθυμα ασχολήθηκαν με τη δημιουργία του βοτανόκηπου για τον οποίο νιώθουμε όλες και όλοι μας πολύ υπερήφανοι.