Hosted by SALL , contributed by foris on 28 April 2022
Επειδή:
- Το κλίμα στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων δεν ευνοεί ιδιαίτερα την καλλιέργεια κηπευτικών ενώ η καλλιεργητική περίοδος είναι πολύ περιορισμένη και με μικρή παραγωγή.
- Το έδαφος δεν είναι ιδιαίτερα εύφορο και απαιτείται η χρήση χημικών λιπασμάτων που μολύνουν τον υδροφόρο ορίζοντα και τη λίμνη Παμβώτιδα.
- Το νερό της ύδρευσης, που χρησιμοποιείται και για πότισμα, είναι ακριβό και δεν υπάρχει εκτεταμένο αρδευτικό σύστημα, ενώ έχει και ιδιαίτερα «σκληρή» σύνθεση με πολλά άλατα (και χλώριο) που δεν ευνοεί την ανάπτυξη των φυτών.
Ιστορικό
Το Δημοτικό Σχολείο Σταυρακίου βρίσκεται στα Ιωάννινα και λειτουργεί ως 12/θ ολοήμερο σχολείο. Έχει συμμετοχές σε εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα. Τα τελευταία χρόνια έχει λάβει πολλές διακρίσεις και βραβεύσεις. Έχει λάβει για δεύτερη φορά τον τίτλο του «eTwinning school» και ανήκει στο «In action SDGs Schools Club».
Προσωπικά, έχω εκπονήσει και υλοποιήσει πολλά εκπαιδευτικά projects σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς από το σχολείο μου και από σχολεία της Ελλάδας και του εξωτερικού.
Είμαι μέλος στο OSOS (open schools for open societies), στο ODS “opendiscoveryspace.eu”, στο e-Τwinning, στο Teachers4Europe, στο 100mentors και στο Eratosthenes experiment.
- Βράβευση στον πανελλήνιο διαγωνισμό εκπαιδευτικού σεναρίου και καινοτόμων προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού έργου (Inspiring Science Education & Green Learning Network) με θέμα: « Σχολικοί κήποι και παρτέρια: Παραγωγή και διάθεση αγροτικών προϊόντων» με το εκπαιδευτικό πρόγραμμα: «οι σπόροι μιλούν για τη ζωή τους» (2016)
- Βράβευση στον πανελλήνιο διαγωνισμό του Bravo Schools για το διδακτικό σενάριο: «Καίμε λάδια» και δεν τα πετάμε… Μετατρέπουμε τηγανέλαια σε αρωματικά σαπούνια, STE(Α)M… άροντας!!! (Δίνουμε νόημα στην ανακύκλωση. Κάνουμε τα άχρηστα, χρήσιμα!) (2017-2018)
- Βράβευση στον πανελλήνιο διαγωνισμό εκπαιδευτικών σεναρίων του ΙΕΠ με το έργο: «Με χρώματα, αρώματα και φαντασία» (2018)
- Συμμετοχή στο πιλοτικό πρόγραμμα του ΙΕΠ OSOS (open schools for open societies) 2018-2019
Είναι το τρίτο έργο SALL (δεύτερο τη φετινή χρονιά) που υλοποιούμε και σχεδιάζουμε να το συνεχίσουμε (και να το επεκτείνουμε) την ερχόμενη σχολική χρονιά.
Στόχος
Η συζήτηση με τους μαθητές/ήτριες και η επικοινωνία μέσω ερωτηματολογίου διερεύνησης του θέματος με τους γονείς τους, που καλλιεργούν κήπους, σχετικά με την παραγωγή λαχανικών και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν ανέδειξε τα ζητήματα:
1) της μειωμένης παραγωγής λόγω κλίματος, φτωχών εδαφών και αυξημένης ανάγκης για χρήση λιπασμάτων 2) την μεγάλη κατανάλωση νερού που συνδυάζεται με την αυξημένη τιμή του και την μεγάλη περιεκτικότητα σε χλώριο και 3) την ανάγκη για προστασία του υδροφόρου ορίζοντα και του περιβάλλοντος γενικότερα.
Έτσι τέθηκε το ερώτημα:
«Υπάρχει κάποιος εναλλακτικός τρόπος καλλιέργειας που να ξεπερνά τα ανωτέρω ζητήματα και παράλληλα να προσφέρει και να εξασφαλίζει ένα μοντέλο ζωής με γνώμονα την αειφορία, την αυτάρκεια, την υγιεινή διατροφή, το χαμηλό αποτύπωμα και την ποιότητα της ζωής, την υιοθέτηση των 17 SDGs (Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης του OHE), αλλά παράλληλα να μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά σε μικρή ή και μεγαλύτερη κλίμακα;»
Η λύση που προκρίθηκε είναι ένα σύστημα υδροπονίας σε οικιακό/ερασιτεχνικό επίπεδο που θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε μικρή ή μεσαία κλίμακα.
Το πρωτότυπο που θα δημιουργηθεί είναι ένα σύστημα υδροπονίας. Μια απλή μορφή είναι το «παθητικό σύστημα με κορδόνια» που μπορεί να αποτελέσει την πρώτη επαφή των μαθητών με την υδροπονία και παραπέμπει σε πρότερη γνώση από τη Μελέτη Περιβάλλοντος (φύτευση σπόρων σε κεσεδάκια γιαουρτιού με βαμβάκι ως βάση).
Χρησιμοποιείται ένα δοχείο με θρεπτικό διάλυμα. Το διάλυμα μεταφέρεται με κορδόνια, στο υπόστρωμα το οποίο έχει επιλεγεί και μπορεί να είναι περλίτης, βερμικουλίτης ή ίνες καρύδας, απ' τη δεξαμενή-ντεπόζιτο που βρίσκεται από κάτω.
Επειδή η συγκεκριμένη διάταξη δεν οξυγονώνεται αρκετά θα πρέπει το διάλυμα να αντικαθίσταται κάθε εβδομάδα, εκτός κι αν φτιαχτεί μεγαλύτερη διάταξη «πλευστής υδροπονίας» που οξυγονώνεται με απλή αντλία αέρα.
Οι μαθητές/ήτριες θα χωριστούν σε τρεις ομάδες και κάθε μία θα ετοιμάσει τη δική της κατασκευή, θα κάνει τις σχετικές παρατηρήσεις, θα κρατά ημερολόγιο και στο τέλος θα παρουσιάσει στην ολομέλεια τα προβλήματα, τον τρόπο αντιμετώπισης και τα αποτελέσματα της προσπάθειάς της.
Το επόμενο βήμα είναι ένα «σύστημα πλευστής υδροπονίας» που μπορεί να δημιουργηθεί στο σχολείο και να αποτελέσει μια ολοκληρωμένη κι ενδιαφέρουσα βάση μάθησης, στηριγμένη στη μεθοδολογία των «Ζωντανών Εργαστηρίων» και του ST(R)EAME (Science /επιστήμες, Technology /τεχνολογία, [R]eading & w[R]iting /ανάγνωση & δημιουργική γραφή, Engineering /μηχανική, Arts /τέχνες, Mathematics /μαθηματικά, Entrepreneurship /επιχειρηματικότητα) που εντάσσεται στο ευρωπαϊκό έργο SALL «Schools as Living Labs».
Συνδημιουργία με κοινωνικούς φορείς
Σε πρώτη φάση θα συνεργαστούμε με γονείς και συγγενείς μαθητών/μαθητριών που καλλιεργούν με παραδοσιακό τρόπο, γεωπόνους και ειδικούς στην υδροπονία.
Επίσης θα συνεργαστούμε με το Δημοτικό Σχολείο Κουτσελιού Ιωαννίνων και το 7ο Νηπιαγωγείο Ιωαννίνων και θα ανταλλάξουμε μαζί τους ιδέες και συμπεράσματα από το συγκεκριμένο έργο που θα υλοποιήσουμε παράλληλα και το έχουμε εντάξει στα εργαστήρια δεξιοτήτων.
Στη διάρκεια του προγράμματος μπορούμε να απευθυνθούμε σε ιδιοκτήτες υδροπονικών καλλιεργειών, μανάβηδες που πωλούν προϊόντα υδροπονικής καλλιέργειας, διατροφολόγους, τον Δήμο Ιωαννιτών, το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, τον ΣΕΕ Αειφορίας ΠΕ καθώς και με άλλα σχολεία (ΠΕ & ΔΕ) της περιοχής μας.
Εφαρμογή
Με δεδομένα ότι:
1. Το σχολείο μας βρίσκεται σε ένα προάστιο των Ιωαννίνων και ως εκ τούτου οι περισσότεροι γονείς έχουν το δικό τους κήπο
2. Τις κλιματολογικές και εδαφολογικές συνθήκες καθώς και τις δυσκολίες στην καλλιέργεια των κηπευτικών που επικρατούν στο λεκανοπέδιο των Ιωαννίνων
3. Το πρώτο μας έργο SALL το οποίο αφορούσε τους Δημοτικούς Λαχανόκηπους των Ιωαννίνων, τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν και τις προοπτικές ανάπτυξής τους και
4. Τη μεγάλη σημασία που έχει η διατροφική επάρκεια και η ποιότητα των τροφίμων σε συνδυασμό με την προστασία του περιβάλλοντος, την κλιματική αλλαγή και την αειφόρο ανάπτυξη
προέκυψε αβίαστα η ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο ζήτημα.
Αρχικά δόθηκε στους μαθητές/ήτριες ερωτηματολόγιο για τη διερεύνηση του θέματος το οποίο συμπλήρωσαν με τους γονείς και τους παππούδες/γιαγιάδες τους αφού, λόγω των μέτρων προστασίας από τον COVID-19, δεν υπήρχε η δυνατότητα για μια συνάντηση μαζί τους στον χώρο του σχολείου.
Στη συνέχεια εντοπίστηκε το πρόβλημα και αφού τέθηκε το ερώτημα σχετικά με τους εναλλακτικούς τρόπους καλλιέργειας, συζητήθηκαν οι λύσεις/προτάσεις που είχαν καταγραφεί από τα παιδιά στο ανωτέρω ερωτηματολόγιο.
Μεταξύ των λύσεων που προκρίθηκαν επιλέχθηκε η λύση της χρήσης υδροπονικού συστήματος για την καλλιέργεια λαχανικών κυρίως για δύο λόγους: α) λόγω της πρωτοτυπίας και της εντύπωσης που μας έκανε ακόμα και η ονομασία του και β) λόγω της πρόκλησης που ήταν πολύ μεγάλη.
Τα παιδιά χωρίστηκαν σε 3 ομάδες και ανέλαβαν να ερευνήσουν σχετικά με την υδροπονία και να προτείνουν με ποιους θα μπορούσαμε να συνεργαστούμε για περισσότερες πληροφορίες και για να δημιουργήσουμε το δικό μας πειραματικό υδροπονικό σύστημα.
Επισκεφτήκαμε το mini market της γειτονιάς μας και είδαμε ανάμεσα στις άλλες ντομάτες και ντομάτες υδροπονικής καλλιέργειας. Τις δοκιμάσαμε και μας άρεσαν πολύ και για τη γεύση και για το άρωμά τους. Ζητήσαμε περισσότερες πληροφορίες και βρήκαμε τον προμηθευτή ο οποίος είναι ιδιοκτήτης υδροπονικής καλλιέργειας στη Γλυκή Παραμυθιάς. Επικοινωνήσαμε με τον κ. Παππά ο οποίος προθυμοποιήθηκε να μας βοηθήσει. Μας έστειλε υλικά για να χρησιμοποιήσουμε στα πειράματά μας, βίντεο από την υδροπονική του καλλιέγεια και οργανώσαμε μια τηλεδιάσκεψη για να συζητήσουμε μαζί του για τα θετικά, τα αρνητικά και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η υδροπονική καλλιέργεια.
Οι γονείς ενός μαθητή (έτυχε να) είναι γεωπόνοι και με χαρά δέχτηκαν να συμμετέχουν στο project. Σχεδιάσαμε μια τηλεδιάσκεψη όπου αφού μας ενημέρωσαν σχετικά, δέχτηκαν τις ερωτήσεις μας και έλυσαν αρκετές από τις απορίες μας ενώ ταυτόχρονα γέννησαν ακόμη περισσότερες και μας «άναψαν» το φιτίλι της περιέργειας, για το πώς θα μπορέσουμε να καλλιεργήσουμε χωρίς χώμα, και της επιθυμίας, για να δοκιμάσουμε στην πράξη αυτή την «περίεργη» τεχνική.
Επισκεφτήκαμε το τμήμα Φυσικής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και μάθαμε -μεταξύ άλλων- για το ph, την αγωγιμότητα και την κατ' όγκο και βάρος αναλογία των θρεπτικών συστατικών που χρησιμοποιούμε στα φυτά μας.
Κάθε ομάδα συγκέντρωσε ιστορικά στοιχεία, πληροφορίες και δεδομένα που κατέθεσε στην ολομέλεια.
Η λέξη υδροπονία προέρχεται από τις αρχαίες ελληνικές λέξεις ύδωρ (νερό) και πόνος (μόχθος, εργασία), σημαίνει δηλαδή «εργασία που βασίζεται στο νερό». Υδροπονικά συστήματα υπήρχαν ήδη από την αρχαιότητα. Οι κρεμαστοί κήποι της Βαβυλώνας και οι πλωτοί κήποι των Αζτέκων στο Μεξικό ήταν τα πρώτα υδροπονικά συστήματα. Χάρη στη διαρκή τροφοδοσία νερού μπορούσαν να καλλιεργούν τρόφιμα καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους. Διαβάστε περισσότερα, εδώ...>>>
Επειδή το όλο εγχείρημα μάς φάνηκε πολύ μεγάλο και δύσκολο, αποφασίσαμε να κινηθούμε με μικρά και ασφαλή βήματα.
Ανακαλέσαμε πρότερες εμπειρίες των μαθητών/τριών από τη Μελέτη Περιβάλλοντος της Β΄ δημοτικού, όταν φύτευαν φακές σε βαμβάκι μέσα σε κεσεδάκια από γιαούρτι και ξεκινήσαμε το πρώτο μας βήμα, κάνοντας και πάλι το ίδιο για να παρατηρήσουμε με άλλο μάτι πια, την ανάπτυξη των φυτών χωρίς τη χρήση χώματος. [http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2352/Meleti-Perivallontos_B-Dimotikou_html-apli/index_7.html]
Σε διάστημα 2 εβδομάδων και αφού εξετάσαμε σχολαστικά τα αποτελέσματα των φυτεύσεών μας καταγράψαμε σε νοητικό χάρτη τους παράγοντες που επηρεάζουν την ανάπτυξη των φυτών (αλκαλικότητα και αγωγιμότητα του νερού, θρεπτικές ουσίες, υλικά υποστρώματος, φως, θερμοκρασία κλπ) και ιεραρχήσαμε τα σημεία που πρέπει να προσέξουμε ιδιαίτερα.
Το επόμενο (δεύτερο) βήμα είναι η δημιουργία «παθητικού συστήματος με κορδόνια» όπου χρησιμοποιείται ένα δοχείο με θρεπτικό διάλυμα. Το διάλυμα μεταφέρεται, «τραβιέται», με κορδόνια, στο υπόστρωμα το οποίο έχει επιλεγεί και μπορεί να είναι περλίτης, βερμικουλίτης ή ίνες καρύδας, απ' τη δεξαμενή-ντεπόζιτο που βρίσκεται από κάτω. Είδαμε ένα σχετικό βίντεο (https://www.youtube.com/watch?v=87A06gzcZZ0) και κάθε ομάδα σχεδίασε και κατασκεύασε το δικό της σύστημα στο οποίο φύτεψε μαρούλια που μας χάρισε ένας γονέας. Παράλληλα κάθε ομάδα κρατούσε ημερολόγιο δράσεων και παρατήρησης/καταγραφής των σταδίων ανάπτυξης των φυτών.
Έπειτα από 4 εβδομάδες, και ενώ συζητούσαμε και αντιμετωπίζαμε προβλήματα και δυσκολίες που προέκυπταν, έχοντας συνεχή ανατροφοδότηση, προχωρήσαμε στην τελική αξιολόγηση της πειραματικής διάταξης και του όλου εγχειρήματος. Το αποτέλεσμα ήταν αρκετά ικανοποιητικό, όμως διαπιστώσαμε πως θα έπρεπε να αναδιατάξουμε το πείραμά μας και να προχωρήσουμε σε κατασκευή μεγαλύτερης διάταξης για να μπορούν να καλλιεργηθούν μεγαλύτερες ποσότητες μαρουλιών και να έχουμε περισσότερη παραγωγή.
Απευθυνθήκαμε στο «The Tipping Point in Education» και ζητήσαμε να έχουμε μια τηλεδιάσκεψη με έναν μέντορα ειδικό στην υδροπονία για να μας καθοδηγήσει στα επόμενα βήματά μας. Δυστυχώς, όμως, δεν προλάβαμε να πραγματοποιήσουμε τη συγκεκριμένη συνεδρία την οποία μεταθέσαμε για την επόμενη σχολική χρονιά.
Στο τρίτο μας βήμα αποφασίσαμε να κατασκευάσουμε μια διάταξη πλευστής (επιπλέουσας) υδροπονίας που οξυγονώνεται με απλή αντλία αέρα. Πρόκειται για μια λεκάνη με θρεπτικό διάλυμα όπου επιπλέει ένα διάτρητο τελάρο πολυουρεθάνης στο οποίο στηρίζονται τα φυτά και οι ρίζες τους κολυμπούν στο υγρό. Η διάταξη αυτή οξυγονώνεται με αντλία αέρα που προσφέρει στις ρίζες το απαραίτητο οξυγόνο.
Κάθε ομάδα έκανε τις παρατηρήσεις και τις μετρήσεις της και κρατούσε τις δικές της σημειώσεις. Έπειτα από 4 εβδομάδες επαναλήφθηκε η αρχική διαδικασία της αξιολόγησης όπου στην ολομέλεια συζητήθηκαν τα αποτελέσματα του τρίτου βήματος. Κοστολογήσαμε και καταγράψαμε αναλυτικά τα βήματα, ώστε να μπορούν να κατασκευαστούν και να αξιοποιηθούν ανάλογα συστήματα υδροπονίας και από άλλα σχολεία υποκαθιστώντας σε ένα βαθμό τους σχολικούς κήπους. Ένα σύστημα πλευστής υδροπονίας μπορεί να δημιουργηθεί στο σχολείο και να αποτελέσει μια ολοκληρωμένη κι ενδιαφέρουσα βάση μάθησης, στηριγμένη στη μεθοδολογία των «Ζωντανών Εργαστηρίων» και του ST(R)EAME (Science /επιστήμες, Technology /τεχνολογία, [R]eading & w[R]iting /ανάγνωση & δημιουργική γραφή, Engineering /μηχανική, Arts /τέχνες, Mathematics /μαθηματικά, Entrepreneurship /επιχειρηματικότητα) που εντάσσεται στο ευρωπαϊκό έργο SALL «Schools as Living Labs».
Αντλήσαμε πλούσιο και πολύ χρήσιμο υλικό σχετικό με το θέμα που μελετάμε αλλά και τη σημασία της τροφής για τον άνθρωπο και τη βιωσιμότητα του πλανήτη μας από τη «Γωνιά Μάθησης» της Ευρωπαϊκής Ένωσης. [https://learning-corner.learning.europa.eu/learning-corner_el]
Αξιοποιήσαμε το ευρωπαϊκό πρόγραμμα «Food Wave» της Action Aid [https://education.actionaid.gr/dunamikoi-ekpaideutikoi/europaiko-programma-food-wave/] και συμμετείχαμε στην εκπαιδευτική δράση με τίτλο: «Η δύναμη στο πιάτο σου» [https://education.actionaid.gr/gaw]
Συνδέσαμε την παραγωγή τροφής με την κλιματική αλλαγή και τους 17 Παγκόσμιους Στόχους για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη μέσα από το πρόγραμμα «Food Wave: Empowering urban youth for climate action». [https://www.foodwave.eu/]
Επίσης δημιουργήσαμε ένα ιστολόγιο για να παρουσιάσουμε το project μας και να ανταλλάξουμε εμπειρίες, σκέψεις και ιδέες και με άλλα σχολεία.
Τέλος θα ετοιμάσουμε ένα φυλλάδιο με βασικές πληροφορίες από το πείραμά μας για να ενημερώσουμε τους γονείς και τους παππούδες/γιαγιάδες μας προτείνοντάς τους έναν νέο, εναλλακτικό τρόπο καλλιέργειας λαχανικών.
Για το συγκεκριμένο project έδειξαν ζωηρό ενδιαφέρον και το υλοποίησαν παράλληλα μαζί μας το Δημοτικό Σχολείο Κουτσελιού Ιωαννίνων και το 7ο Νηπιαγωγείο Ιωαννίνων με τα οποία ανταλλάξαμε στοιχεία και δεδομένα από τα πειράματά μας.
Τα αποτελέσματα ήταν αρκούντως θετικά, μας ενθουσίασαν και μας οδήγησαν να σχεδιάσουμε τα βήματα που θα ακολουθήσουμε την επόμενη σχολική χρονιά. Φέτος, αν και το διάστημα που είχαμε στη διάθεσή μας ήταν περιορισμένο, ασχοληθήκαμε όχι μόνο με την προσπάθεια παραγωγής τροφής μέσω μιας μορφής αστικής καλλιέργειας αλλά συνειδητοποιήσαμε τη σημασία και την αξία που έχει μια βιώσιμη παραγωγή σε μια προσπάθεια για υγειινή τροφή με μηδενικό αποτύπωμα άνθρακα.
Στόχος μας για την επόμενη χρονιά είναι να δημιουργηθεί (και να δοκιμαστεί/μοντελοποιηθεί/κοστολογηθεί) ένα σύστημα ενυδρειοπονίας -συνύπαρξης και αλληλεπίδρασης ψαριών και φυτών- για αξιοποίηση από τις σχολικές μονάδες ΠΕ και ΔΕ αλλά και από την τοπική κοινωνία σε ερασιτεχνικό/οικιακό επίπεδο.
Αναστοχασμός
Στο συγκεκριμένο έργο εφαρμόσαμε τις αρχές του Ζωντανού Εργαστηρίου και τα αποτελέσματα ήταν πολύ ενθαρρυντικά. Οι μαθητές/τριες συμμετείχαν με μεγάλο ενθουσιασμό στο πρόγραμμα και αφιέρωσαν αρκετό από τον προσωπικό τους χρόνο για τις δράσεις. Επίσης είχαν τη βοήθεια και συμπαράσταση των γονέων τους, έστω κι αν δεν υπήρχε η δυνατότητα συλλογικής επαφής, άμεσα με όλη την τάξη.
Η αξία του χαρακτηρίζεται ως θετική τόσο για τα παιδιά όσο και για τους εκπαιδευτικούς κυρίως όσον αφορά τη διαδικασία και, ίσως, λιγότερο ως προς τα πρακτικά αποτελέσματα. Αν το διάστημά υλοποίησης ήταν μεγαλύτερο (τουλάχιστον έξι μήνες) τότε ο αντίκτυπος και τα αποτελέσματα να ήταν ακόμη καλύτερα. Ευελπιστούμε πως η συνέχιση της υλοποίησης και την ερχόμενη σχολική χρονιά -με μεγαλύτερη άνεση χρόνου- θα αποδώσει ακόμη καλύτερα αποτελέσματα.
Εξ αιτίας του μεγάλου ενδιαφέροντος που παρουσίασε το συγκεκριμένο έργο τόσο για τους μαθητές και τις μαθήτριες όσο και για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν αποφασίστηκε η συνέχισή του και την επόμενη σχολική χρονιά. Μάλιστα προκρίνεται η αναβάθμιση και επέκτασή του από το επίπεδο της υδροπονίας στο επίπεδο της ενυδρειοπονίας.
Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί (και να δοκιμαστεί/μοντελοποιηθεί/κοστολογηθεί) ένα σύστημα ενυδρειοπονίας -συνύπαρξης και αλληλεπίδρασης ψαριών και φυτών- για αξιοποίηση από τις σχολικές μονάδες ΠΕ και ΔΕ αλλά και από την τοπική κοινωνία σε ερασιτεχνικό/οικιακό επίπεδο.
Επίσης, επειδή ο διαθέσιμος χώρος στο σχολείο, συνήθως, είναι μικρός, θα εξετάσουμε τη δυνατότητα να καλλιεργήσουμε με το συγκεκριμένο σύστημα φύτρα αλλά και μικρολαχανικά, μικροσαλάτες και μικροαρωματικά (Microgreens) όπως και baby λαχανικά, που είναι πολύ υψηλής διατροφικής αξίας και αποτελούν τη σύγχρονη τάση όχι μόνο της γκουρμέ κουζίνας αλλά και της αστικής/οικιακής καλλιέργειας με πολλά οφέλη και δυνατότητες εφαρμογής και ανάπτυξης.
Futurel Plans
Εξ αιτίας του μεγάλου ενδιαφέροντος που παρουσίασε το συγκεκριμένο έργο τόσο για τους μαθητές και τις μαθήτριες όσο και για τους εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν αποφασίστηκε η συνέχισή του και την επόμενη σχολική χρονιά. Μάλιστα προκρίνεται η αναβάθμιση και επέκτασή του από το επίπεδο της υδροπονίας στο επίπεδο της υδροπονίας.
Στόχος μας είναι να δημιουργηθεί (και να δοκιμαστεί/μοντελοποιηθεί/κοστολογηθεί) ένα σύστημα ενυδρειοπονίας -συνύπαρξης και αλληλεπίδρασης ψαριών και φυτών- για αξιοποίηση από τις σχολικές μονάδες ΠΕ και ΔΕ αλλά και από την τοπική κοινωνία σε ερασιτεχνικό/οικιακό επίπεδο.
