Hosted by OSOS , contributed by theoblak on 14 June 2018
Οι μαθητές του 4ου Δημοτικού Σχολείου Τυρνάβου, στο πλαίσιο της δράσης "Μαθαίνοντας Επιστήμη μέσα από το Θέατρο", ασχολήθηκαν με την επιστήμη της Οικολογίας. Ο σχεδιασμός του σεναρίου έγινε στο πλαίσιο της υλοποίησης Περιβαλλοντικού προγράμματος Σχολικών Δραστηριοτήτων με θέμα την Οικολογία στις ώρες λειτουργίας του Ολοήμερου προγράμματος (Όμιλοι Πολιτιστικών Δραστηριοτήτων). Το Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα Σχολικών δραστηριοτήτων υλοποιείται από τις τάξεις Δ, Ε, ΣΤ και στο πρωινό πρόγραμμα του σχολείου. Η επιστημονική προσέγγιση του θέματος γίνεται διαθεματικά μέσα από διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα και βιωματικά μέσα από άλλες δράσεις του σχολείου (π.χ. επισκέψεις στο πεδίο).
Σχετικά με τη δημιουργία του σεναρίου, αρχικά οι μαθητές του 2ου τμήματος του Ολοήμερου (Δ, Ε, και ΣΤ τάξεις) ανέλαβαν να βρουν λογοτεχνικά κείμενα που είχαν σαν θέμα διάφορες πλευρές του θέματος (ανακύκλωση, πηγές ενέργειας, ρύπανση, κλπ). Σε ομάδες τα μελέτησαν και τα παρουσίασαν η μία στην άλλη με διαφορετικούς τρόπους (δραματοποίηση, εικαστικές δημιουργίες και ψηφιακές δημιουργίες, παντομίμα με συνοδεία μουσικής). Στη συνέχεια τους προτείναμε να μας παρουσιάσουν ένα δικό τους σενάριο για να δραματοποιήσουμε και οι μαθητές μας … αντιπρότειναν να δουλέψουν πάνω σε ένα από τα κείμενα που είχαν ήδη μελετήσει και τους άρεσε πιο πολύ. Και αυτό ήταν το «Ποιος έκανε πιπί στη μέση του Μισισιπή;» του Ευγένιου Τριβιζά.
Gevoel
Γενικότερη αφορμή για την ενασχόλησή μας με το συγκεκριμένο θέμα (Οικολογία) ήταν μια ανοιχτή συζήτηση που διοργάνωσε ο Δήμος της περιοχής μας, με ανοικτή πρόσκληση σε όλους τους κατοίκους της γειτονιάς του σχολείου, και θέμα την καλύτερη διαχείριση του όγκου των σκουπιδιών που παράγονται από τα νοικοκυριά της περιοχής.
Φέρνοντας το θέμα στο σχολείο, αναρωτηθήκαμε για τις καθημερινές μας συνήθειες και για το αν οι μαθητές του σχολείου έχουν λόγο σε αυτή την προσπάθεια του Δήμου, αν μπορούν να γίνουν ενεργοί πολίτες από την ηλικία του Δημοτικού, κλπ. Έτσι δημιουργήθηκε και έγινε κατανοητή η ανάγκη να ενημερωθούμε πρώτα για θέματα οικολογικού ενδιαφέροντος και για μελετήσουμε πριν εκφράσουμε τις ιδέες μας.
Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε ότι τι 4ο Δημοτικό Σχολείο Τυρνάβου βρίσκεται σε φτωχή γειτονιά με χαμηλό κοινωνικο-οικονομικό υπόβαθρο. Φιλοξενεί μαθητές που ανήκουν σε οικογένειες οικονομικών μεταναστών (20%) και μαθητές που ανήκουν σε οικογένειες Ρομά που πρόσφατα έχουν εγκατασταθεί στην περιοχή (40%). Καθημερινή πρόκληση για τους εκπαιδευτικούς είναι η διατήρηση ισορροπίας ανάμεσα στις διαφορετικές ομάδες μαθητών και η παροχή εκπαίδευσης με σύγχρονη μεθοδολογία μέσα από δράσεις όπως η παρούσα.
Τα επιστημονικά θέματα που πραγματεύεται η παράσταση σχετίζονται με την Οικολογία (ανακύκλωση, αειφορία, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, οικολογικό αποτύπωμα, μόλυνση). Τα επιστημονικά αυτά θέματα παρουσιάζονται μέσα από το πρίσμα της ματιάς ενός μαθητή Δημοτικού και με τρόπο τέτοιο ώστε οι επιστημονικές έννοιες να αποκτούν νόημα και να γίνονται μετρήσιμες για μαθητές Δημοτικού.
Τα κοινωνικά θέματα που συνδέονται με το θέμα είναι η προετοιμασία ενεργών πολιτών, ο ρόλος που μπορεί να παίξει ο καθένας μας (μικρός ή μεγάλος) απέναντι σε αυτά τα θέματα, η στάση του σχολείου και του Δήμου της πόλης μας. Με άλλα λόγια το σενάριο θέτει μια πρόκληση για το αν και πόσο η καθημερινότητά μας μπορεί να αλλάξει αλλάζοντας τη στάση μας απέναντι στο περιβάλλον.
Το σενάριο που παρουσιάζουν οι μαθητές μας βασίζεται στο έργο του Ευγένιου Τριβιζά «Ποιος έκανε πιπί στη μέση του Μισισιπή;».
Τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν στα στάδια σύνθεσης του σεναρίου:
- Οι μαθητές εργάζονται σε ομάδες και α) καταγράφουν τις ιδέες τους, β) παρουσιάζουν τις ιδέες τους, γ) η παρουσίαση σχολιάζεται, ανατροφοδοτείται, και ξαναπαρουσιάζεται
- Ο εκπαιδευτικός λειτουργεί ως εμψυχωτής και συνδυάζει ασκήσεις και παιχνίδια σχετικά με το θέμα που μελετούν τα παιδιά (ιδεοθύελλα, παιχνίδια για τις έννοιες της ανακύκλωσης, παιχνίδια συνεργασίας, ασκήσεις αναπνοής, παγωμένες και δυναμικές εικόνες, κλπ)
- Αυτοσχεδιασμός (ατομικά και ομαδικά)
- Χρήση καρτών ή αντικειμένων, μουσικής ή απλών κουστουμιών που ήδη υπήρχαν στο σχολείο
Η αρχική ιδέα ήταν να δημιουργήσουμε ένα .. «κείμενο ευχάριστο, που να παρουσιάζει με αστείο τρόπο τα οικολογικά προβλήματα της εποχής μας και να δίνει συμβουλές στα παιδιά και να είναι κάτι που κάποιος μπορεί να το θυμηθεί εύκολα … σαν ένα ποίημα» (από την παρουσίαση των μαθητών της ομάδας που διάλεξε αυτό το σενάριο)
Voorstellen
Βασικά στάδια εξέλιξης της δράσης και του σεναρίου
- Έχοντας μελετήσει διαφορετικά θέματα οικολογικού ενδιαφέροντος (π.χ. ανακύκλωση, απορρίμματα, οικολογικό αποτύπωμα) μέσα από διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα και λογοτεχνικά κείμενα, η ομάδα που ανέλαβε την δημιουργία του σεναρίου κατέγραψε τις αρχικές ιδέες των μαθητών και αποφάσισε να χρησιμοποιήσει μια από τις ιστορίες που μελέτησαν οι μαθητές για να βασίσει το σενάριο.
- Η πρώτη επιλογή ήταν δημιουργηθεί μια ιστορία μυστηρίου με οικολογικό ενδιαφέρον του τύπου πέντε φίλοι κι ένα λαγωνικό έχουν μια περιπέτεια στη χώρα των σκουπιδιών. Το σχέδιο δεν προχώρησε κυρίως λόγω δυσκολιών που παρουσιάστηκαν στην αποτύπωση των ιδεών των παιδιών στο χαρτί και μιας αναπάντεχης αλλαγής στη σύνθεση της ομάδας (όταν μαθητές της ΣΤ αποχώρησαν από την ομάδα του Ολοήμερου).
- Η επόμενη επικρατέστερη επιλογή ήταν η δημιουργία ενός έμμετρου σεναρίου, με αναφορές σε διάφορα περιβαλλοντικά προβλήματα και αστείο τόνο.
- Δουλεύοντας στο «Ποιος έκανε πιπί στη μέση του Μισισιπή;» του Ευγένιου Τριβιζά βρεθήκαμε εμπρός σε μια ευχάριστη έκπληξη όπου όλοι οι συμμετέχοντες είχαν να προσθέσουν μια ρίμα με τον προσωπικό τους χαρακτήρα, ανάλογα με τα ενδιαφέροντά τους και με την πλευρά του επιστημονικού θέματος που είχαν μελετήσει.
-
Π.χ. … « Ή ένα κουτί πορτοκαλάδα το πετάξει απερίσκεπτα κάποιος στο δρόμο, στην Αθήνα , στην Ελλάδα…»
- Σιγά σιγά και καθώς εξελισσόταν και το γενικότερο Περιβαλλοντικό πρόγραμμα τα παιδιά εξοικειώνονταν με δυσκολότερες έννοιες και αυτές προστέθηκαν και στο κείμενο:
-
Π.χ … «Αν συνεχίσουμε έτσι, να δεις τι σου χω για μετά…..
Οι εκπομπές του άνθρακα αυξάνονται στο Β και Ν ημισφαίριο
κι αέρα μολυσμένο αναπνέουμε από το καυσαέριο.
Το φαινόμενο του θερμοκηπίου αντί καλό πλέον να κάνει
όλο και περισσότερο τη θερμοκρασία της γης αυξάνει.»
- Η δουλειά που γίνεται σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα μεταφερόταν σιγά σιγά και στο κείμενο/σενάριο και με τη μορφή αυτοσχεδιασμού στην αρχή άρχισε να παίρνει μορφή στις συναντήσεις της ομάδας που πέρασε από το στάδιο της καταγραφής των ιδεών στο χαρτί στην παρουσίαση στην ομάδα με άλλους τρόπους (παντομίμα, εικόνες, μουσικά δρώμενα)
-
Π.χ. … «Πόσοι όμως από σας ξέρουν τα 3R;
Παιδί 1: 3R; Τι είναι αυτά τα 3R;
Καπετάνιος: Tα 3R είναι reduce, reuse, recycle….
3 λέξεις αγγλικές που απλά μας λένε
τι να κάνουμε και τι να προσέχουμε
όμορφη, καθαρή και πράσινη τη γη μας για να έχουμε.
Υποπλοίαρχε, εσύ που ξέρεις καλά αγγλικά
για έλα και μετέφρασε τις λέξεις στα παιδιά …»
Παραδείγματα που καταδεικνύουν τη φαντασία, την πρωτοτυπία, την καινοτομία των μαθητών.
- Η χρήση μιας παιδικής, έμμετρης ιστορίας για να παρουσιαστούν θέματα οικολογίας (όπου το «πιπί» αλλάζει νόημα και γίνεται η «ρύπανση», η «μόλυνση», κλπ)
- Η «σκηνοθετική επιλογή» των ίδιων παιδιών να παρουσιαστεί η παράσταση σαν προετοιμασία παράστασης (αυτό δηλαδή που γινόταν δημιουργικά στην τάξη κάθε φορά που συναντιόταν η ομάδα
- Η προσθήκη στο κείμενο εννοιών όπως αυτές παρουσιαζόταν στα παιδιά διαθεματικά στα διάφορα γνωστικά αντικείμενα ( π.χ. μετά την εισαγωγή στο μάθημα των Αγγλικών των 3Rs (Reduce, Reuse, Recycle) αυτές προστέθηκαν στο κείμενο στα Αγγλικά
- Παράλληλη δράση: ενώ αποφασίσαμε να ακολουθούμε ένα δρόμο άμεσης επικοινωνίας στις πρόβες (όπου αυτό που μας ενδιαφέρει είναι ο «άλλος») , κάποιοι από τους μαθητές άρχισαν να ασχολούνται σιωπηλά με κάτι άλλο. Αυτό άνοιξε μια πόρτα παράλληλης δράσης που ταίριαζε και έδενε με ότι συνέβαινε εκείνη ως τη στιγμή
http://blogs.sch.gr/4dimtyrnavlar/2018/02/24/ώρα-για-πρόβα/
Aanmaken
Για τη δημιουργία του έργου χρησιμοποιήθηκαν τα στάδια της διερευνητικής μεθόδου:
- ΑΠΟΔΕΙΞΗ/ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
- Οι εμπλεκόμενοι εκπαιδευτικοί παρουσιάζουν το πρόβλημα/τη θεωρία για συζήτηση και εναλλακτικές θεωρίες ή ιδέες (π.χ. στο μάθημα ΤΠΕ βλέπουν βίντεο για τη μόλυνση, στη Φυσική Αγωγή παίζουν παιχνίδια και ενημερώνονται βιωματικά για τη βιομάζα, στο μάθημα των Αγγλικών κάνουν τεστ για το οικολογικό τους αποτύπωμα).
- ΑΝΑΛΥΣΗ
- Οι μαθητές ασχολούνται με επιστημονικές ερωτήσεις που βάζουν οι εκπαιδευτικοί (βιβλιογραφική έρευνα, πειράματα στο εργαστήρι φυσικής).
- Επισκέπτονται το ΚΠΕ Τρικάλων μια συμμετέχουν σε εκπαιδευτικό πρόγραμμα για το νερό ως πηγή ενέργειας.
- Συμμετέχουν σε βιωματικό πρόγραμμα του Διαχρονικού Μουσείου Λάρισας με θέμα τον άνεμο ως πηγή ενέργειας από την αρχαιότητα ως σήμερα και την καλλιτεχνική απεικόνισή του σε έργα τέχνης
- Συμμετέχουν σε πρόγραμμα ανακύκλωσης χαρτιού και συλλογής πλαστικού του Δήμου Τυρνάβου και ενημερώνονται από ειδικούς. Μαζεύουν καπάκια από πλαστικά μπουκάλια
- ΕΞΗΓΗΣΗ
- Οι μαθητές συζητούν για το πρόβλημα (τα απορρίμματα στην καθημερινότητά μας, ενίσχυση της οικολογικής συνείδησης) και διατυπώνουν γνώμες και ιδέες. Οι εκπαιδευτικοί δίνουν εξηγήσεις και κάνει παρατηρήσεις πάνω στις γνώμες των μαθητών
- Οι μαθητές προτείνουν πιθανές υποθέσεις/εξηγήσεις στα ερωτήματα που αναδείχτηκαν στην προηγούμενη φάση (παρουσιάζουν ψηφιακά (powerpoint, moviemaker) τη γνώμη τους, γράφουν επιστολή στο Δήμαρχο της πόλης με προτάσεις για την αντιμετώπιση της ρύπανσης του ποταμιού της πόλης και την ενίσχυση της προσπάθειας για ανακύκλωση).
- Οι εκπαιδευτικοί καταγράφουν αυτές τις εναλλακτικές αντιλήψεις/προτάσεις
- ΣΥΝΔΕΣΗ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ
- Στο πλαίσιο της ομάδας τους οι μαθητές συζητούν για το πρόβλημα και κατανέμουν εργασίες.
- Κάθε μέλος της ομάδας συλλέγει για το θέμα της εργασίας (π.χ. σε σχέση με το σενάριο, ο κάθε μαθητής έχει αναλάβει να μελετήσει ένα λογοτεχνικό κείμενο με θέμα την οικολογία).
- Στο πλαίσιο της ομάδας οι μαθητές συνθέτουν τις πληροφορίες που έχουν συγκεντρώσει μέσα από τα κείμενα που έχουν διαβάσει. Ο εκπαιδευτικός τους βοηθάει κάνοντας ερωτήσεις για να εντοπίσουν τα διάφορα θέματα οικολογικού ενδιαφέροντος σε κάθε ιστορία και τη σχέση μεταξύ τους.
- Οι μαθητές εργάζονται συλλογικά στη δημιουργία του σεναρίου ενώ ο εκπαιδευτικός τους διευκολύνει κατά την προσπάθειά τους
- ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ/ ΔΙΑΔΟΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
- Κάθε ομάδα μαθητών παρουσιάζει τα αποτελέσματα της δημιουργίας του σεναρίου στους άλλους μαθητές και στον εκπαιδευτικό (οι μαθητές επιλέγουν ανάγνωση ή δραματοποίηση).
- Οι μαθητές απαντούν στις ερωτήσεις και τα σχόλεια των άλλων μαθητών και του εκπαιδευτικού.
- Κάθε μαθητής συζητεί τι έχει καταλάβει από το σενάριο σε σχέση με το θέμα του παρουσιάζεται και παίρνει ανατροφοδότηση από άλλους μαθητές και τον εκπαιδευτικό.
- ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ
- Οι μαθητές αξιολογούν την κατανόηση και τις ικανότητές τους, ενώ ο εκπαιδευτικός αξιολογεί την πρόοδό τους στην επίτευξη των εκπαιδευτικών στόχων
- Συζήτηση των εννοιών που τέθηκαν στην αρχή της εργασίας
Μελετώντας την οικολογία χρειαστήκαμε τη βοήθεια ειδικών. Επισκεφτήκαμε το ΚΠΕ Τρικάλων και το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας και συμμετείχαμε σε βιωματικά προγράμματα. Επικοινωνήσαμε και καλέσαμε στο σχολείο εκπροσώπους του Δήμου Τυρνάβου και ζητήσαμε τη βοήθεια του Συλλόγου γονέων για κάποιεςαπό τις δράσεις μας. Επισκεφτήκαμε το θέατρο της πόλης για εξοικείωση με το χώρο και κάναμε εκεί κάποια από τα μαθήματά μας συνδυάζοντάς τα με συμβουλές για το φωτισμό, τη στάση στη σκηνή και τη φωτογραφία που εθελοντικά μας πρόσφεραν συμπολίτες μας, ειδικοί στο χώρο τους.