Skoči na glavni sadržaj

Ελιά -Λάδι... Άλλες χρήσεις!!!

Hosted by OSOS , contributed by mika061275 on 18 January 2020

Οι ελιές και το λάδι είναι βασικά προϊόντα της αγροτικής περιοχής στην οποία βρίσκεται το σχολείο μας. Εμείς θα διερευνήσουμε:

α. πώς ο πυρήνας της ελιάς χρησιμοποιείται βιομηχανικά, τι διαφορετικές χρήσεις έχει και τι προϊόντα παράγονται από αυτόν

β. πώς το λάδι της ελιάς μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην παρασκευή σαπουνιού

Learning Objectives
Φυσική, Μαθηματικά, Γλώσσα, Εικαστικά, Τοπική Ιστορία

Με κλειστά τα μάτια δεν καταλαβαίνω. Είναι κάτι τριμμένο. Δε μυρίζει πολύ ωραία.

Με ανοιχτά τα μάτια: Στο πρώτο και στο δεύτερο κουτάκι υπάρχει πυρήνας από τις ελιές. Είναι στερεό και έχει χρώμα καφέ. Το πρώτο είναι πιο σκούρο από το δεύτερο.

Στο μπουκάλι δεν ξέρω τι είναι. Μοιάζει με λάδι.

Παναγιώτης

 

Με κλειστά μάτια δεν κατάλαβα, αλλά κάτι μου θυμίζει. Με ανοιχτά μάτια είμαι σίγουρος. Είναι πυρήνας στο πρώτο, πυρηνόξυλο και πυρηνέλαιο στα άλλα. Τα έχω δει στο εργοστάσιο που δουλεύει ο μπαμπάς μου στη Συκιά. Ο καυστήρας μας στο σπίτι καίει πυρηνόξυλο σαν καύσιμο,αλλά δεν ανακατεύομαι πολύ με αυτό εγώ.

Βασίλης

 

Αισθάνομαι πολύ ωραία για όσα μάθαμε. Μου άρεσε που είδα και έπιασα τον πυρήνα από κοντά. Το πυρηνέλαιο ήταν λίγο περίεργο και είχε σκούρο χρώμα. Καλά, με κλειστά μάτια δεν κατάλαβα τίποτα η αλήθεια είναι.

Σταυρίνα

 

Με κλειστά μάτια δεν κατάλαβα τι είναι. Με ανοιχτά μάτια αναγνώρισα μόνο ότι στο μπουκάλι ήταν κάτι σαν λάδι, αλλά πιο σκούρο, με έντονη μυρωδιά. Όχι πολύ ωραίο.

Αναστασία

Εντάξει κατάλαβα από την αρχή, ότι όλα αυτά έχουν σχέση με τον πυρήνα της ελιάς που είναι το θέμα μας. Στα δύο μπολάκια ήταν πυρηνόξυλο, αλλά στο ένα το χρώμα ήταν πιο ανοιχτό. Το άλλο ήταν σαν λάδι.

Παντελής

 

2. Επιχείρηση Σ.Α.Π.Ω.Ν.

Μου άρεσε πάρα πολύ η διαδικασία. Έμοιαζε σαν παιχνίδι. Έπρεπε να λύσουμε κάποιους γρίφους για να φτάσουμε στα υλικά και την ποσότητά τους. Δε δυσκολεύτηκα εγώ σε κάτι πάντως.

Λευκοθέα

 

Εγώ ήμουν ζευγάρι με τη Λευκοθέα όταν χωριστήκαμε σε ομάδες των δύο παιδιών. Μου άρεσε πολύ κι εμένα. Είχα λίγο άγχος στην αρχή για το τι θα κάνουμε, αλλά τελικά ήταν όλα πολύ ωραία. Νόμιζα μόνο ότι θα πάρουμε έτοιμο το σαπούνι στο σπίτι μας, ενώ μας είπαν ότι σε δυο ημέρες οι δασκάλες μας πρέπει να το κόψουν με μαχαίρι και σε δύο μήνες θα είναι έτοιμο να το χρησιμοποιήσουμε.

Αναστασία

Ήταν πολύ ωραία. Εγώ είχα ξαναπάει στο Μουσείο Ελιάς με το παλιό μου σχολείο, αλλά δεν είχαμε κάνει αυτό το πρόγραμμα για το σαπούνι. Δε με δυσκόλεψε κάτι, γιατί ήταν πολύ εύκολο αυτό που μας ζήτησαν να κάνουμε με τον Παντελή.

Παναγιώτης

 

Μου άρεσε πολύ όλη η διαδικασία. Εμένα έτσι κι αλλιώς μου αρέσει πολύ ό,τι έχει σχέση με πειράματα. Ήμουν ομάδα με τον Παναγιώτη. Ο ένας φορούσε άσπρη ποδιά όπως οι γιατροί και ο άλλος ποδιά εργασίας. Πλάκα είχαμε. Βγάλαμε και φωτογραφίες.

Δε με δυσκόλεψε τίποτα, μάλιστα βοηθήσαμε κάποια παιδιά της ΣΤ΄τάξης που δεν διάβασαν καλά την ένδειξη του θερμομέτρου μετά τη χημική αντίδραση.

Παντελής

Ήταν πολύ ωραία η διαδικασία. Μου άρεσε πολύ που καταφέραμε να φτιάξουμε σαπούνι. Δε με δυσκόλεψε κάτι, μόνο που επειδή δεν είχε έρθει ο Σωτήρης μαζί μας, εγώ ήμουν ζευγάρι στις ομάδες με την Εύα από τη ΣΤ΄ τάξη.

Βασίλης

 

 

 

 

Ο πυρήνας προέρχεται από τις ελιές. Είναι το κουκούτσι της ελιάς. Έχω δει έξω από το ελαιουργείο πυρήνα. Έρχεται ένα φορτηγό και τον παίρνει να τον πάει στο πυρηνελαιουργείο. Εκεί τον επεξεργάζονται για να πάρουν πυρηνόξυλο και πυρηνέλαιο.

Παναγιώτης

 

  • Τι  είναι ο πυρήνας της ελιάς

Ο  πυρήνας  της ελιάς είναι αυτό το προϊόν  που μένει μετά από την αφαίρεση του ελαιολάδου στα ελαιοτριβεία .Ο πυρήνας της ελιάς αποτελείται:

Α )από το κουκούτσι της ελιάς που είναι το ξυλώδες μέρος της

Β) από τη φλούδα της ελιάς που είναι το περίβλημα της

Γ)  από την ψίχα  της ελιάς που είναι το εσωτερικό της

Βασίλης

 

Φαντάζομαι τους ανθρώπους που δουλεύουν στο ελαιουργείο. Έξω, είναι ένας χώρος όπου συγκεντρώνεται ο πυρήνας και μετά έρχεται ένα φορτηγό για να τον πάρει και να τον πάει στο πυρηνελαιουργείο. Η γεωπόνος που μας μίλησε μας είπε ότι μπορεί και 3 και 4 φορές να έρθει το φορτηγό αυτό, γιατί η ποσότητα του πυρήνα που βγαίνει από τις ελιές είναι πολύ μεγάλη.

Σταυρίνα

 

Μετά από τη συζήτηση που κάναμε όλοι μαζί στην τάξη φαντάζομαι ότι είναι δύσκολη δουλειά το να δουλεύει κανείς μέσα σε ένα ελαιουργείο ή πυρηνελαιουργείο. Έχει πολλά μηχανήματα, πολλή φασαρία αλλά αξίζει τον κόπο. Το λάδι είναι πολύτιμο αγαθό. Αλλά και το πυρηνόξυλο είναι πολύ χρήσιμο γιατί χρησιμοποιείται σαν καύσιμη ύλη και είναι πολύ πιο φτηνό από το πετρέλαιο.

Αναστασία

Από τι προέρχονται τα υλικά που είδαμε

Τα υλικά που είδαμε βγαίνουν από τις ελιές. Δείτε πώς είναι ο καρπός της ελιάς. Αυτό στο κέντρο της ελιάς είναι ο πυρήνας που όταν συνθλίβεται γίνεται έτσι, όπως είδαμε στα δύο μπολάκια.

Παντελής

 

2. Επιχείρηση Σ.Α.Π.Ω.Ν.

Φαντάστηκα ότι θα έχουμε λεκάνες και θα προσθέτουμε υλικά και ότι θα ανακατεύουμε ώσπουν να πήξουν και να γίνουν σαπούνι.

Η διαδικασία δεν ήταν έτσι. Εμείς χωριστήκαμε όλοι ανά δύο, φορέσαμε άσπρες στολές ή ποδιές και μοιάζαμε με μικρούς επιστήμονες. Όλα ήταν πολύ οργανωμένα από την υπεύθυνη του προγράμματος. Μετά μας έδωσαν φακέλους με οδηγίες και γρίφους.

Λευκοθέα

Δεν είχα φανταστεί τι θα κάνουμε. Πάντως μου άρεσαν όλα πολύ. Στην αρχή μας παρουσίασαν ένα powerpoint και μιλήσαμε για το λάδι και τις χρήσεις του. Είπαμε ότι τα λάδια που δε χρειαζόμαστε π.χ. μετά το τηγάνισμα δεν πρέπει να τα πετάμε, αλλά μπορούμε να τα χρησιμοποιούμε για να φτιάξουμε σαπούνια. Δεν το ξέραμε αυτό.

Αναστασία

Η κυρία μας μας είχε πει ότι θα φτιάξουμε σαπούνι εκεί, αλλά δε μας είχε πει πώς θα γίνει αυτό. Εμένα η γιαγιά μου στη Συκιά ξέρει να φτιάχνει σαπούνι, αλλά εγώ δεν την έχω δει, ώστε να ξέρω τον τρόπο.

Παναγιώτης

Δεν είχα φανταστεί τίποτα. Πάντως μου άρεσαν πολύ όλα, εκτός από το τέλος, που μας έδωσαν ένα χαρτί να σημειώσουμε κάποια πράγματα για το πρόγραμμα. Μου φάνηκε σαν τεστ!

Εγώ με τον Παναγιώτη είχαμε αναλάβει να μετρήσουμε τη θερμοκρασία του νερού πριν ενωθεί με το υδροξείδιο του νατρίου. Ήταν 18 βαθμοί Κελσίου.Όταν άλλα παιδιά έριξαν σιγά σιγά το υδροξείδιο του νατρίου στο πλαστικό με το νερό και ανακάτευαν με προσοχή το διάλυμα, η θερμοκρασία από τους 18 πήγε πολύ γρήγορα στους 71 βαθμούς. Εκπληκτικό δεν είναι;;;; Βέβαια, υπήρχαν κάποιες αναθυμιάσεις και εμένα με ενόχλησε λίγο η μυρωδιά, παρόλο που ο χώρος αεριζόταν.

Παντελής

 

Φανταζόμουν ότι θα βοηθήσω κι εγώ, αλλά δεν ήξερα τι ακριβώς θα έκανα. Τελικά εγώ με την Εύα πήραμε τον φάκελο με τον αριθμό 9. Οι οδηγίες - γρίφοι έλεγαν να διαλέξουμε χρώματα και αρώματα για το σαπούνι και να ανακατέψουμε καλά. Εμείς διαλέξαμε από χρώματα το κίτρινο, το μπλε και το πορτοκαλί. Για άρωμα διαλέξαμε το μπισκότο , αν και κάποιοι άλλοι ήθελαν βανίλια.

Βασίλης

 

Παναγιώτης

ΕΛΙΑ

  • Ελιές (καρπός που τον τρώμε) 
  • Ελαιόλαδο
  • Πυρήνας (Πυρηνόξυλο και πυρηνέλαιο)

Βασίλης

 

Πυρήνας (κουκούτσι ελιάς) : Πυρηνόξυλο + Πυρηνέλαιο

Το πυρηνόξυλο είναι ένα είδος βιομάζας. Από το πυρηνόξυλο με εκχύλιση βγαίνει το πυρηνέλαιο.

Σταυρίνα

 

Τι γίνεται μέσα σε ένα ελαιουργείο.

Αυτό το σχεδιάγραμμα βρήκα:

 

 

Αναστασία

2. Επιχείρηση Σ.Α.Π.Ω.Ν.

Δε θα σας μαρτυρήσω όλα τα υλικά. Η συνταγή μας είπαν ότι πρέπει να κρατηθεί μυστική. Θα σας δώσω εγώ τα πρώτα δύο υλικά. Οι υπόλοιποι συμμαθητές μου θα προσθέτουν υλικά, ώσπου να τα έχετε όλα και να φτιαχτεί μια ολοκληρωμένη λίστα. Θα κρατήσουμε μόνο κάτι για μυστικό, όπως κάνουν και οι μάγειρες. Δε σας λέω από τώρα τι. Ίσως το καταλάβετε, ίσως όχι.

Υλικά: Νερό (167γρ,) , Λάδι (500 ml)

Λευκοθέα

Λοιπόν θα σας δώσω εγώ ένα ακόμα υλικό, το πιο επικίνδυνο!!!

Υλικά: Νερό (167γρ.), Λάδι (500ml) , Υδροξείδιο του Νατρίου (σπίρτο το λένε κάποιοι) (64gr)

Αναστασία

 

Εγώ δε θα σας δώσω  νέο υλικό για την παρασκευή σαπουνιού. Θα σας πω όμως κάτι που μας είπαν εκεί. Παλιά, αντί για υδροξείδιο του Νατρίου οι νοικοκυρές έβαζαν αλισίβα (στάχτη), μαζί με το λάδι και το νερό.

Παναγιώτης

 

Υλικά: Νερό (167γραμμ.), Λάδι (500 ml), Υδροξείδιο του Νατρίου ΝαΟΗ (64gr.), Χρώμα σε υγρή μορφή (όσο θέλουμε και ό,τι χρώμαθέλουμε)

Παντελής

 

Στα προηγούμενα προσθέστε και το άρωμα (βανίλια, μπισκότο, λεβάντα, τριαντάφυλλο...).

Επίσης θα σας δώσω μια λίστα με τα ρήματα που αφορούν την παρασκευή του σαπουνιού.

Αυτά είναι:

  • Ζυγίζουμε
  • Διαλύουμε
  • Θερμαίνουμε
  • Αναμιγνύουμε
  • Τοποθετούμε σε καλούπι
  • Κόβουμε και ... μετά από 60 ημέρες
  • Χρησιμοποιούμε!!!

Βασίλης

 

 

 

 

Μου άρεσε πολύ η συζήτηση που κάναμε στην τάξη για τον πυρήνα της ελιάς. Δεν είχα πιάσει ποτέ πυρήνα.

Έψαξα και βρήκα πληροφορίες για το λάδι που ήταν στο μπουκάλι και ονομάζεται πυρηνέλαιο. Να τι έμαθα για αυτό:

Το πυρηνέλαιο είναι προϊόν του πυρήνα της ελιάς.Το πυρηνέλαιο έχει σκούρο πράσινο ή καστανό χρώμα και χρησιμοποιείται κυρίως στη σαπωνοποιία, στο καντήλι, καθώς και για βρώση μετά από ειδική κατεργασία (ραφινάρισμα).Η ετήσια παραγωγή πυρηνέλαιου στην Ελλάδα εκτιμάται ως σημαντική.

Παναγιώτης

 

Βρήκα κι άλλες πληροφορίες για τον πυρήνα της ελιάς και τα προϊντα του. Θα τις συζητήσω και με τον θείο μου που δουλεύει σε πυρηνελαιουργείο της περιοχής. Δείτε κι εσείς:

Έρευνες έχουν δείξει ότι το πυρηνόξυλο αποτελεί ένα από τα καλύτερα βιοκαύσιμα. Επιπλέον αποτελεί ένα από τα οικονομικότερα καύσιμα για την οικιακή θέρμανση καθώς η θερμική του παραγωγή είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτή του πετρελαίου. Ένας ακόμη προτέρημα του είναι το οικολογικό του αποτύπωμα αφού η περιεκτικότητα του σε θείο, τοξικές ενώσεις και βαρέα μέταλλα είναι αμελητέα.

Σταυρίνα

 

Η έρευνά μου για τον πυρήνα της ελιάς:

Επεξεργασία ( τι κάνουμε στον πυρήνα στο πυρηνελαιουργείο)

Ο ελαιοπυρήνας από τα ελαιοτριβεία συσσωρεύεται στα πυρηνελαιουργεία σε μεγάλες δεξαμενές όπου γίνεται η επεξεργασία σε δύο στάδια.

Α)  ΞΗΡΑΝΣΗ:

Δηλαδή περνάει μέσα από μεγάλα ξηραντήρια για να του αφαιρέσουμε την υγρασία.

Β) ΕΚΧΥΛΙΣΗ:

Δηλαδή ρίχνουμε στον ξηρό πυρήνα εξάνιο (ένας τύπος βενζίνης)

για να διαχωρίσουμε το πυρηνέλαιο που συγκεντρώνεται σε δεξαμενές από το πυρηνόξυλο που το χρησιμοποιούμε ως καύσιμη ύλη.

Βασίλης

 

Μερικά από αυτά που θα ήθελα να μοιραστώ με άλλους είναι για το θέμα αυτό είναι: 1) ότι μέσα στο κουκούτσι της ελιάς υπάρχει και λάδι, που το βγάζουν με εκχύλιση και λέγεται πυρηνέλαιο. Αυτό κάποιοι το χρησιμοποιούν και στο μαγείρεμα. 2) Το κουκούτσι (πυρήνας) χρησιμοποιείται σαν καύσιμη ύλη με τη μορφή πυρηνέλαιου, πυρηνόξυλου, πυρηνοκάρβουνου και πέλλετ.

Αναστασία

Τι μας παράγει ο πυρήνας της ελιάς:

 Πυρηνέλαιο ονομάζεται το προϊόν που λαμβάνεται από το υπόλειμμα του κυρίως ελαιόλαδου μετά από επεξεργασία του πυρήνα του ελαιόκαρπου.

Δεδομένου ότι ο πυρήνας της ελιάς περιέχει μίγμα πυρηνελαίου (~5%), πυρηνοξύλου (~45%) και νερού (~50%), το πρώτο στάδιο παραγωγής είναι η ξήρανση σε κυλινδρικά ξηραντήρια με σκοπό την αφαίρεση της μεγαλύτερης ποσότητας του περιεχόμενου νερού. Το πυρηνέλαιο απομακρύνεται στο δεύτερο στάδιο με εκχύλιση με εξάνιο, διθειάνθρακα ή τριχλωροαιθυλένιο και στη συνέχεια με απόσταξη του μίγματος, από όπου λαμβάνεται το πυρηνέλαιο.

Η λέξη πυρηνόξυλο είναι λανθασμένη, διότι αν επρόκειτο περί ξύλου, θα έπρεπε το κουκούτσι της ελιάς να επιπλέει στο νερό, πράγμα που δεν συμβαίνει, όπως θα διαπιστώσουμε, αν το ρίξουμε σε ένα ποτήρι με νερό. Δεν είναι ξύλο, είναι λιγροϊνη, που έχει ειδικό βάρος 1,2 και καθόλου λάδι.

Παντελής - Λευκοθέα

2. Επιχείρηση Σ.Α.Π.Ω.Ν.

Θα πω στη μαμά μου να φτιάξουμε κι εμείς σαπούνι στο σπίτι. Σίγουρα μπορούμε τώρα που είδα τη διαδικασία και συμμετείχα. Μπορούμε να φτιάξουμε σαπούνια με διάφορα χρώματα και αρώματα. Το καλοκαίρι μπορεί να ξαναφτιάξω και με τα ξαδέλφια μου ή φίλες μου.

Λευκοθέα

Ίσως φτιάξω σαπούνι με τους γονείς μου. Βέβαια πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί και να παίρνουμε μέτρα ασφαλείας. Χρειαζόμαστε γάντια, προστατευτικά γυαλιά, μάσκα.Ο πάγκος εργασίας μας πρέπει να βρίσκεται σε αεριζόμενο χώρο και να φοράμε τα προστατευτικά έως ότου πλύνουμε και το τελευταίο σκεύος που θα χρησιμοποιήσουμε. Αν δεν τα προσέξουμε όλα αυτά, καλό είναι να μην κάνουμε πειράματα.

Αναστασία

Μπορώ να φτιάξω κι εγώ στο σπίτι σαπούνι, με τη συνταγή που μας έδωσαν. Ξέρω και τα μυστικά! Θα ζητήσω και τη βοήθεια της γιαγιάς μου ή του μπαμπά. Θα πρέπει βέβαια να τηρήσουμε τους κανόνες ασφαλείας, δηλαδή να φοράμε μάσκα, γάντια, ποδιά και να είμαστε σε χώρο που αερίζεται καλά.

Παναγιώτης

Μακάρι να φτιάξουμε και με την κυρία μας σαπούνι στο σχολείο. Σίγουρα θα πω σε όλους στην οικογένειά μου τι κάναμε και πώς το κάναμε. Μπορώ να φτιάξω σαπούνι και με φίλους μου κάποια στιγμή. Δεν είναι δύσκολο.

Παντελής

 

Το σύνθημα του προγράμματος στο οποίο συμμετείχαμε ήταν: Το δικό μας το λαδάκι πώς θα γίνει σαπουνάκι;

Αυτό το σύνθημα μπορούμε να το διαδόσουμε σε όλους τους μαθητές του σχολείου, στους γονείς μας και στους φίλους μας. Γιατί να πετιούνται τα χρησιμοποιημένα λάδια και να ρυπαίνουν το περιβάλλον ενώ μπορούμε να φτιάξουμε με αυτά σαπούνια;

Σαπούνια για εμάς, για τους γονείς, τα αδέλφια μας, για δώρα, ακόμα και να τα πουλήσουμε θα μπορούσαμε!

Βασίλης

ΣΚΕΥΗ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ ΠΟΥ ΧΡΕΙΑΖΟΝΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΣΑΠΟΥΝΙΟΥ

  • Ποτήρι ζέσεως των 1.000ml ή κατσαρόλα
  • Ξύλινη ή πλαστική κουτάλα
  • Πλαστικό δοχείο για τη διάλυση του ΝαΟΗ στο νερό
  • Δύο θερμόμετρα
  • Ηλεκτρικός αναδευτήρας (για οικονομία χρόνου, αλλιώς χρειάζεται πολλή ώρα για να  "δέσει" το μείγμα).
  • Ζυγαριά ακριβείας
  • Καλούπια σιλικόνης ή ξύλινα ή μεταλλικά καλυμμένα με λαδόκολλα (ή αλουμινένιο μιας χρήσης με λαδόκολλα)
  • Εστία θερμότητας

        Αναστασία - Λευκοθέα - Παναγιώτης - Παντελής - Βασίλης

 

Μπορείτε να δείτε την παρασκευή σαπουνιού, όπως την κάναμε εμείς στο Μουσείο Ελιάς στη Σπάρτη με τη βοήθεια της υπεύθυνης του Ε.Κ.Φ.Ε Λακωνίας κ.Ελένης Παλούμπα, πατώντας το link Επιχείρηση Σ.Α.Π.Ω.Ν

Παναγιώτης - Παντελής - Βασίλης - Αναστασία - Λευκοθέα