Εκπαιδευτικό σενάριο
Α. TAYTOTHTA
- Σχολείο: 4ο ΓΕΛ Κορυδαλλού
- Τίτλος Δραστηριότητας: «Η διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων με τη βοήθεια της Τέχνης. Η Νεοελληνική λογοτεχνία μέσα από την Τέχνη»
- Διδάσκουσα : Χατζημήτρου Ελένη (ΠΕ 02) – Φιλόλογος
- Εμπλεκόμενες γνωστικές περιοχές: 1. Νεοελληνική Λογοτεχνία Α΄ τάξης :( Διδακτικές ενότητες: α) Τα φύλλα στη λογοτεχνία και β) Μοντερνισμός & Παράδοση) 2. Τέχνη 3. Πληροφορική
- Τάξη εφαρμογής: Α΄ Λυκείου
- Χρόνος υλοποίησης: σχολικό έτος 2014 -15 (Οκτώβριος 2014 – Μάιος 2015)
- Προϋποθέσεις υλοποίησης: Υλικοτεχνική υποδομή της τάξης: Ηλεκτρονικός υπολογιστής, χρήση βιντεοπροβολέα και ηχείων
- Καινοτόμες διαστάσεις της δραστηριότητας:
- Κοινωνικοπολιτισμική διάσταση :Σύνδεση των γνώσεων , των δεξιοτήτων και των στάσεων που θέτει η στοχοθεσία του ΠΣ με τα γενικότερα ενδιαφέροντα των μαθητών για την τέχνη εντός και εκτός του σχολείου.
- Δι-υποκειμενική διάσταση : Εμπλέκει τον μαθητή σε συνεργατική μάθηση: εργάζεται μαζί με άλλους συμμαθητές τους στην αναζήτηση πληροφοριών και στη σύνθεση εργασιών.
- Ψυχοκοινωνική ανάπτυξη και προσαρμογή : α) απόκτηση δεξιοτήτων, ανάπτυξη ικανοτήτων , καλλιέργεια στάσεων β) προαγωγή θετικού κλίματος σε επίπεδο τάξης αλλά και στο σχολικό περιβάλλον: η προσέγγιση των κειμένων γίνεται βιωματική. Οι μαθητές αποκτούν γνώσεις και εμπεδώνουν τις προϋπάρχουσες μέσα από μία ευχάριστη και δημιουργική διαδικασία καθώς κάνουν ερμηνευτική ανάγνωση κειμένων, ακούν μουσική, παρακολουθούν κινηματογράφο και ασκούν κριτική.
- Επιστημολογική : Εφοδιάζει τους μαθητές με τεχνολογικές δεξιότητες ώστε να αναζητούν, να οργανώνουν και να αποτυπώνουν τις ιδέες τους με την χρήση των ΤΠΕ. Αναπαρίσταται έτσι η νέα γνώση μέσα από το πρόγραμμα παρουσίασης διαφανειών όπου οι μαθητές παρουσιάζουν με πολυτροπικό τρόπο την εργασία τους. Προωθεί τη διαθεματική προσέγγιση. Οι μαθητές έρχονται σε επαφή με την Τέχνη και αναπτύσσουν το αισθητικό κριτήριο , συνειδητοποιούν ότι υπάρχουν πολλές οπτικές προσέγγισης και απόδοσης του ίδιου θέματος. Προωθεί την ανακαλυπτική μάθηση: Οι μαθητές αναζητούν πληροφοριακό υλικό σε ηλεκτρονικές και έντυπες πηγές , ερευνούν, αξιολογούν, συγκρίνουν, επιχειρηματολογούν, συνθέτουν.
- Θεσμική διάσταση: α) Ο ρόλος της εκπαιδευτικού: Η διδάσκουσα θέτει στόχους, καθοδηγεί, συντονίζει ,συμβουλεύει, συνεργάζεται με τους μαθητές . β) Ο ρόλος των μαθητών: Οι μαθητές λειτουργούν σε ομάδες :αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, δίνουν ιδέες, θέτουν στόχους, αναζητούν και διαχειρίζονται τη γνώση, σχεδιάζουν εργασίες, γίνονται ενεργητικοί ακροατές και θεατές.
Β. ΣΤΟΧΟΙ
Γνωστικοί:
- Η απόκτηση βασικών γνώσεων σύμφωνα με το ΑΠΣγύρω από τα συγκεκριμένα γνωστικά πεδία
- Η συνειδητοποίηση της αλληλεπίδρασης της λογοτεχνίας με τις άλλες τέχνες (ζωγραφική, μουσική, θέατρο, φωτογραφία, κινηματογράφος)
Μαθησιακοί :
- Ανάπτυξη του κριτηρίου τους για την αισθητική και αξιολογική αποτίμηση των έργων και παραστάσεων.
- Η συνειδητοποίηση της προσωπικής πρόσληψης της ποιητικής δημιουργίας.
- Η βιωματική προσέγγιση των έργων
Ψυχοκοινωνικοί:
- Η απόκτηση δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού (Εξοικείωση των μαθητώνμε τις νέες τεχνολογίες : Πρόγραμμα Εξερεύνησης, Πρόγραμμα Παρουσίασης, Πρόγραμμα Επεξεργασίας Κειμένου, διαχείριση πολυμέσων, η εξάσκηση στην αξιολόγηση πληροφοριών από το διαδίκτυο.
- Η καλλιέργεια ικανοτήτων:Καλλιέργεια ομαδικού πνεύματος, Οργάνωσης και προγραμματισμού, Παρατήρησης, σύγκρισης
- Η καλλιέργεια στάσεων: Ο σεβασμός, η εκτίμηση, Συνεργασία διδασκόντων -διδασκομένων, Ανάληψη πρωτοβουλιών, αυτοέκφραση
Γ. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Το συγκεκριμένο σενάριο έχει σχεδιαστεί για να εφαρμοστεί στο πλαίσιο των διδακτικών ενοτήτων «Τα φύλα στη λογοτεχνία» και «Μοντερνισμός και Παράδοση» στο μάθημα των Κειμένων Νεοελληνικής Λογοτεχνίας της Α΄ Λυκείου σύμφωνα με το Πρόγραμμα Σπουδών για το μάθημα της Λογοτεχνίας Α΄ Λυκείου.
ΛΕΠΤΟΜΕΡΗΣ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
Ι. Διδακτική Μεθοδολογία
Για την διδακτική προσέγγιση των λογοτεχνικών κειμένων μέσα στην τάξη προτείνεται συνδυασμός μεθόδων διδασκαλίας : αξιοποιείται παράλληλα το μαθητοκεντρικό και το κειμενοκεντρικό μοντέλο.
- Ερμηνευτική :Η ερμηνευτική μέθοδος αποβλέπει στην κατανόηση του όλου μέσα από την ανάλυση των μερών και του μερικού μέσα από τη θεώρηση του όλου, σε επίπεδο κειμένου, έργου, φαινομένου, εποχής κτλ.
- Διερευνητική/Ανακαλυπτική πορεία οικοδόμησης της γνώσης : Αξιοποίηση των ΤΠΕ: α) Έρευνα στο διαδίκτυο για συλλογή πληροφοριακού υλικού
- Ομαδοσυνεργατική μέθοδος: Οι μαθητές εμπλέκονται σε μια διαδικασία διερεύνησης – συνεργατικής μάθησης – δημιουργίας : παραγωγή ομαδικών εργασιών και παρουσίαση του υλικού στην ολομέλεια της τάξης. Οι ρόλοι και οι εργασίες επιμερίζονται
- Μετασχηματίζουσα μάθηση : Εκπαίδευση μέσα από την Τέχνη . Αξιοποιούνται έργα Τέχνης για την υποστήριξη και τον εμπλουτισμό του μαθήματος
ΙΙ. Διδακτικά μέσα :
Έντυπα, ηλεκτρονικά& εποπτικά: Σχολικά εγχειρίδια / Φωτοτυπίες των φύλλων εργασίας/ Χρήση των προϊόντων και εργαλείων των Τ.Π.Ε
ΙΙΙ. Ανάπτυξη του σεναρίου
1η ΦΑΣΗ: Προετοιμασία
Οι μαθητές αφού ενημερώθηκαν για το θέμα και τους στόχους της δραστηριότητας, συγκροτήθηκαν σε τέσσερις ομάδες με κριτήριο τις κλίσεις και τα ενδιαφέροντα τους. Κάθε ομάδα ανέλαβε να διερευνήσει τη νεοελληνική λογοτεχνία μέσα από μία διαφορετική μορφή τέχνης.
Στη συνέχεια εντοπίσαμε τις πηγές συλλογής δεδομένων (δευτερογενείς πηγές πληροφόρησης: π.χ. σχολικά εγχειρίδια , μελοποιημένη ποίηση , ταινίες και φωτογραφικό υλικό και μουσική από το Διαδίκτυο ) και προσδιορίσαμε τα τεχνολογικά εργαλεία: 1. Πρόγραμμα εξερεύνησης, 2. Λογισμικό Παρουσίασης (PowerPoint), 3. Επεξεργαστής κειμένου (Microsoft Word)
2η ΦΑΣΗ: Υλοποίηση
Ακολουθήσαμε την πορεία διδασκαλίας των διδακτικών ενοτήτων του ΑΠΣ και πάνω σε αυτές εφαρμόσαμε την καινοτόμο προσέγγισή μας ως εξής:
Οι μαθητές σε συνεργασία με το διδάσκοντα επιλέγουν ταινίες, πίνακες ζωγραφικής θεατρικά και μουσικά έργα. Κάθε ομάδα αναλαμβάνει να παρακολουθήσει αντίστοιχα μία ταινία ή ένα θεατρικό έργο, να επιλέξει αποσπάσματα και φωτογραφικό υλικό για να το παρουσιάσει στην τάξη , να συγκεντρώσει στοιχεία για την ταινία (σκηνοθέτης, ηθοποιοί, κριτική κλπ) και να ετοιμάσει μία κριτική για τον τρόπο μεταφοράς του λογοτεχνικού έργου στον κινηματογράφο και το θέατρο.
Αξιοποίηση των ΤΠΕ:
-
Έρευνα στο διαδίκτυο για συλλογή πληροφοριών (Φωτογραφικό υλικό από θεατρικές παραστάσεις, ταινίες, μελοποιημένη ποίηση)
-
Δημιουργία προγράμματος Παρουσίασης - Παραγωγή πολυτροπικών κειμένων
Α) Διδακτική ενότητα: Τα φύλα στη λογοτεχνία
1. Η Νεοελληνική Λογοτεχνία στον κινηματογράφο και το θέατρο
- Παπαδιαμάντης «Φόνισσα», ταινία της Εκπαιδευτικής Τηλεόρασης : στη διεύθυνση http://www.edutv.gr/deyterobathmia/papadiamantis-elytis-fonissa
- Η τιμή της Αγάπης , της Τώνιας Μαρκετάκη
- «Στέλλα Βιολάντη», του Γρ. Ξενόπουλου:Δ) Αρχείο εθνικού θεάτρου φωτογραφικό υλικό
2. Η Νεοελληνική Λογοτεχνία στη Ζωγραφική
Β) Διδακτική ενότητα: Μοντερνισμός και Παράδοση
3. Ακρόαση μαγνητοφωνημένων αναγνώσεων ποιημάτων και μελοποιημένης ποίησης:
- «Ιθάκη»: Ποίηση : Κ. Καβάφης - Απαγγελία : Έλλη Λαμπέτη
- «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον»: Ποίηση : Κ. Καβάφης -Απαγγελία : Καρυοφυλλιά Καραμπέτη
- «Ερωτόκριτος»: Ποίηση: Β. Κορνάρος, Μουσική: Χριστόδουλος Χάλαρης (1976)
- « Ερωφίλη» , Ποίηση Γ. Χορτάτσης , Μουσική: Νίκος Μαμαγκάκης
- «Καντάτα της Ελευθερίας»Ποίηση : Ελεύθεροι Πολιορκημένοι,ο Θούριος ,
- Μουσική: Χρήστος Λεοντής
- «Ανδρείκελα», Ποίηση :Κ. Καρυωτάκης , Μουσική : Υπόγεια Ρεύματα
- « Μόνο γιατί μ’ αγάπησες» Ποίηση: Μαρία Πολυδούρη, Μουσική: Δημήτρης Παπαδημητρίου
- «Οι μοιραίοι»: Ποίηση: Κ. Βάρναλης, Μουσική: Μίκης Θεοδωράκης
- «Άξιον εστί»: Ποίηση : Οδυσσέας Ελύτης, Μουσική : Μίκης Θεοδωράκης
- «Προσανατολισμοί», Το Τραγούδι του Αρχιπελάγους
- Ποίηση : Οδυσσέας Ελύτης, Μουσική :Ηλίας Ανδριόπουλος
3η ΦΑΣΗ: Αναστοχασμός και αυτοαξιολόγησηΣύνθεση εργασίας:
Τελικό προϊόν: Δημιουργία προγράμματος Παρουσίασης - Παραγωγή πολυτροπικών κειμένων