Hosted by OSOS , contributed by KOSSA on 13 February 2020
ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ
Το πρόγραμμα αυτό, σχεδιάστηκε προκειμένου να αξιοποιηθεί η πλούσια σε ποικιλία μεσογειακών δέντρων αυλή του νηπιαγωγείου και το παρακείμενο σε αυτή αστικό δασύλλιο ώστε οι μαθητές/τριες του Νηπιαγωγείου να κάνουν παρατηρήσεις, μετρήσεις και πειραματισμούς και στη συνέχεια να εργαστούν στην τάξη και να σχεδιάσουν. με τη βοήθεια των εκπαιδευτικών, συνεργασίες και δράσεις που θα τους βοηθήσουν να κατανοήσουν περισσότερα για το φυσικό περιβάλλον, να εκτιμήσουν τη σημασία του και να επιδιώξουν την προστασία του για καλύτερες συνθήκες ζωής στο παρόν και στο μέλλον.
ΣΚΟΠΟΙ – ΣΤΟΧΟΙ
Βασική επιδίωξη του προγράμματος είναι οι μαθητές/τριες:
- Να ανακαλύψουμε τη σημασία του αστικού και περιαστικού πράσινου τόσο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας όσο και στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των κατοίκων της πόλης μας.
- Να εντοπίσουμε τους κινδύνους που πιθανώς απειλούν τη διατήρηση του πράσινου που μας περιβάλλει και το βαθμό που συνδέονται και με τις δικές μας καθημερινές δραστηριότητες.
- Να διατυπώσουμε προτάσεις για την προστασία του.
- Να αναλάβουμε δράσεις σε τοπικό επίπεδο και με τη συμμετοχή μελών της τοπικής κοινότητας.
Για την επίτευξη των πιο πάνω στόχων, αξιοποιείται το πεδίο (αυλή, δασάκι) για την πραγματοποίηση παρατηρήσεων και μετρήσεων, προκειμένου να διατυπώνονται ερωτήματα που θα τους οδηγήσουν στην αναζήτηση πληροφοριών από διάφορες πηγές και στη συνεργασία με πρόσωπα και φορείς από την εκπαιδευτική και την επιστημονική κοινόυητα, με μέλη της τοπικής κοινωνίας, με ΜΚΟ και με εκπροσώπους του Δήμου και των υπηρεσιών του κά.
Επιπλέον, οι δραστηριότητες που σχεδιάζονται συνδέονται με όλες τις Μαθησιακές Περιοχές του Αναλυτικού Προγράμματος του Νηπιαγωγείου προκειμένου να προαχθεί αφενός η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση των μαθητών/τριών αλλά και η κοινωνική τους ανάπτυξη, η λογικομαθηματική σκέψη, η γλωσσική τους καλλιέργεια, η ενασχόλησή τους με τις Νέες Τεχνολογίες και με τις Τέχνες και η φυσική τους ενδυνάμωση μέσω των κινητικών τους δραστηριοτήτων.
ΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΡΕΥΝΑ (RRI)
ΔΕΣΜΕΥΣΗ: Το πρόγραμμα συνδέεται με παρατηρήσεις των μαθητών/τριών και ερωτήματα που προέκυψαν για το φυσικό περιβάλλον και τη σημασία του πράσινου για τη ζωή των ανθρώπων αλλά και με προβληματισμούς που διατυπώθηκαν με αφορμή την επικαιρότητα. Επιπλέον, ενδιαφέρον για το θέμα ανέκυψε και από τους «σημαντικούς άλλους» στη ζωή των μαθητών/τριών: γονείς, συγγενείς, άλλοι μαθητές, αδέλφια και φίλοι που φοιτούν στο Δημοτικό. Τα πρόσωπα αυτά αποτέλεσαν την «κρίσιμη μάζα» στην υλοποίηση των σχεδιασμών.
ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ: Μέσω του προγράμματος επιχειρήθηκε οι μαθητές/τριες να προσεγγίσουν την επιστημονική σκέψη θέτοντας ερωτήματα, κάνοντας παρατηρήσεις προκειμένου να απαντήσουν σε αυτά, διατυπώνοντας υποθέσεις, δοκιμάζοντας τις ιδέες τους μέσω προσομοιώσεων, χρησιμοποιώντας όργανα μέτρησης και παρατήρησης, δημιουργώντας πίνακες αναφοράς, ταξινομώντας, κάνοντας αναζήτηση σε πηγές και επικοινωνώντας με πρόσωπα που θα μπορούσαν με τρόπο έγκυρο να υποστηρίξουν την ανακάλυψη της γνώσης (επιστήμονες ειδικοτήτων, εκπροσώπους ΜΚΟ, εμπειρογνώμονες).
ΗΘΙΚΗ: Το πρόγραμμα στοχεύει στην περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση τόσο των μαθητών/τριών αλλά, μέσω αυτών, και του οικείου περιβάλλοντός τους. Επιδιώκεται ακόμα η καλλιέργεια υπεύθυνης συμπεριφοράς και η ανάληψη δράσεων για την προστασία του τοπικού πράσινου. Τέλος, καταβλήθηκε κάθε προσπάθεια ώστε η δραστηριοποίησή μας στο φυσικό περιβάλλον να αφήσει το ελάχιστο αρνητικό αποτύπωμα (κοπή ή τραυματισμός φυτών, ηχητική όχληση, απομάκρυνση ειδών από το φυσικό τους χώτο κτλ).
ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ: Το πρόγραμμα εμπλέκει φορείς και υπηρεσίες όπως ο Δήμος, η Πυροσβεστική Υπηρεσία και το Δασαρχείο Πεντέλης. Επιπλέον έχει υποβληθεί ως Πρόγραμμα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης μέσω του υπευθύνου της Β’ Διεύθυνσης ΠΕ Αθήνας,. Στο πλαίσιο του προγράμματος το σχολείο συνεργάστηκε με ΚΠΕ και ΜΚΟ και εντάχθηκε στα σχολικά δίκτυα «Μαθαίνω για τα Δάση», «Πράσινες γωνιές στη γειτονιά μου» και «Φύση χωρίς Σκουπίδια». Τέλος υποστηρίχθηκε με ποικίλους τρόπους από τον Σύλλογο Γονέων.
ΙΣΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΥΛΩΝ: Στο πρόγραμμα συμμετέχουν ισότιμα οι μαθητές και των δύο φύλων αλλά καταβλήθηκε και κάθε προσπάθεια οι εκπρόσωποι φορέων και επιστημόνων να είναι και των δύο φύλων.
ΑΝΟΙΧΤΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ: Η εξέλιξη του προγράμματος, οι δραστηριότητες και οι δράσεις παρουσιάζονται τόσο μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας όσο και σε εκδηλώσεις των σχολικών δικτύων στα οποία ενταχθήκαμε.
Για την υλοποίηση του προγράμματος ακολουθήσαμε τις προτάσεις και τις διαδικασίες που περιγράφονται στον Επιταχυντή Science in the Schoolyards
Αισθάνομαι
Χωριζόμαστε σε ομάδες και πραγματοποιούμε περιήγηση στην αυλή του σχολείου παίζοντας το παιχνίδι του «Κρυμμένου Θησαυρού», με διάφορες δοκιμασίες όπως, να αναγνωρίσουμε από το άρωμά τους διαφορετικά δέντρα και φυτά, να δημιουργήσουμε έναν ηχοχάρτη, να χωρίσουμε τους κορμούς σε λεπτούς και χοντρούς, λείους και τραχείς, ψηλούς και χαμηλούς.
Δημιουργούμε στην τάξη ένα αραχνόγραμμα με κεντρική λέξη «Δέντρο». Σημειώνουμε όσα γνωρίζουμε, όσα δεν γνωρίζουμε και όσα θα θέλαμε να μάθουμε για τα δέντρα.
Χωριζόμαστε σε ομάδες.
Αποφασίζουμε να καλέσουμε έναν ειδικό για να μας μιλήσει για τα δέντρα.
Ενημερωνόμαστε για το Δίκτυο «Μαθαίνω για τα Δάση» της Ελληνικής Εταιρίας Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ) και επικοινωνούμε.
Φαντάζομαι
Εκπρόσωπος της ΕΕΠΦ επισκέπτεται το σχολείο μας και μας παρουσιάζει το σακίδιο που περιέχει όργανα μέτρησης και παρατήρησης. μας δείχνει πώς να τα χρησιμοποιούμε.
Στην αυλή του σχολείου κάνουμε χρήση των οργάνων.
Κάνουμε καταγραφές και θέτουμε νέους στόχους:
1. Να μάθουμε τα μέρη των φυτών και σε τι χρησιμεύουν.
2. Να μάθουμε γιατί ορισμένα δέντρα έχουν φύλλα και άλλα όχι.
3. Να μάθουμε περισσότερα για τα δάση.
Καλούμε τον Σύλλογο Γονέων να συνεργαστεί μαζί μας, εξασφαλίζοντάς μας περισσότερο υλικό όπως ταινίες, βιβλία και την παρουσία γονιών – εθελοντών είτε ως ειδικοί, είτε ως υποστηρικτές των δράσεών μας.
Δημιουργώ
Παρακολουθούμε το βίντεο «The parts of the plant»
Συζητάμε για όσα είδαμε και αναζητούμε περισσότερες πληροφορίες σε βιβλία.
Παρατηρούμε δέντρα που διατηρούν τα φύλλα τους και δέντρα που έχασαν τα φύλλα τους στο τέλος του φθινοπώρου.
Δημιουργούμε ένα αρχείο με ονόματα και φωτογραφίες αειθαλών και φυλλοβόλων δέντρων που ζουν στη χώρα μας.
Διαβάζουμε μύθους, ιστορίες και λαϊκές παραδόσεις για δέντρα της εγχώριας χλωρίδας όπως,
Από τη συλλογή ΤΟ ΤΕΣΣΕΡΑΦΥΛΙ (Ζ. ΒΑΛΑΣΗ) , τα βιβλία:
- ΛΕΥΚΑ ΚΑΙ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙ
- ΟΞΙΑ ΚΑΙ ΚΑΡΥΔΙΑ
- ΟΙ ΜΟΙΡΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΔΕΝΤΡΑ
Από τη συλλογή ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΑΠΌ ΤΙΣ ΚΥΚΛΑΔΕΣ: Η ΔΑΦΝΗ
Από βιβλία Ελληνικής Μυθολογίας:
- Η ΔΑΦΝΗ ΤΟΥ ΑΠΟΛΛΩΝΑ
- Ο ΜΥΘΟΣ ΤΟΥ ΚΥΠΑΡΙΣΣΟΥ
- Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΧΛΩΡΙΔΑΣ
- Η ΠΙΤΥΣ ΚΑΙ Ο ΠΑΝ
Μαθαίνοντας για τα μέρη των φυτών,
1. Ερευνούμε στην αυλή για να εντοπίσουμε ίχνη αποικοδομητών και της δράσης τους
2. Παρατηρούμε και εντοπίζουμε είδη ζωής πάνω και γύρω από τα δέντρα της αυλής μας
3. Παρακολουθούμε το βίντεο «Photosynthesis» και δημιουργούμε μοντέλα με τουβλάκια και χάντρες για να καταλάβουμε την αναπνοή και διαπνοή των φυτών
4. Παρατηρούμε τους καρπούς των δέντρων και παρατηρούμε τους σπόρους τους
5. Παρακολουθούμε την ταινία «Trees»
Διαβάζουμε το βιβλίο «Το δέντρο που έδινε» του Silverstein Shel και σχεδιάζουμε μια «συνέντευξη» από ένα δέντρο στην αυλή μας. Ρωτάμε πως βρέθηκε εκεί, πού βρίσκεται η οικογένειά του, τι χρειάζεται για να ζήσει, τι το ενοχλεί, πότε αισθάνεται ευχαριστημένο, από τι απειλείται το ίδιο και τα άλλα δέντρα, τι μας προσφέρει αυτό και οι «συγκάτοικοί του στην αυλή,, τι θα ήθελε να κάνουν οι άνθρωποι για αυτό και τα άλλα δέντρα.
Δημιουργούμε ταμπέλες και ευχαριστήριες κάρτες μαζί με ένα «σύντομο βιογραφικό» για κάθε δέντρο στην αυλή μας και τα κρεμάμε στα κλαδιά τους, οργανώνοντας μια μέρα αφιερωμένη σε αυτά, στη διάρκεια της οποίας τα φροντίζουμε, κάνουμε καθαρισμό και καλούμε την υπηρεσία πράσινου του Δήμου να τα περιποιηθεί.
Διαβάζουμε και συζητάμε το βιβλίο «Ο άνθρωπος που φύτευε δέντρα» του Giono Jean.
Βασισμένοι στα παραπάνω, δημιουργούμε έναν εννοιολογικό χάρτη για τη σημασία των δέντρων στη ζωή των ανθρώπων.
Παρακολουθούμε την ταινία «Carbon Footprints» και συμπληρώνουμε τον χάρτη.
Με αφορμή τα όσα μας «αποκάλυψε» η λεύκα:
1. Χρησιμοποιούμε χάρτες και αεροφωτογραφίες και συγκρίνουμε τη δασοκάλυψη στον τόπο μας στο παρελθόν και σήμερα
2. Καλούμε έναν εθελοντή στη Δασοπροστασία να μας μιλήσει για τις πρόσφατες και τις πιο παλιές πυρκαγιές στον τόπο μας, τα μέτρα πρόληψης και προστασίας
3. Διαβάζουμε άρθρα και δημοσιεύσεις από τον τύπο για τις πυρκαγιές στην περιοχή μας, το «πριν» και το «μετά», και μαθαίνουμε για το ρέμα της περιοχής μας και την πηγή της Αφροδίτης που επηρεάστηκαν από τις πυρκαγιές
4. Κάνουμε μελέτη περίπτωσης από δημοσιεύματα για τις πυρκαγιές στην Αυστραλία, τις αιτίες και τις συνέπειες
5. Συζητάμε για τη σημασία της μείωσης της κατανάλωσης, της επαναχρησιμοποίησης και της ανακύκλωσης και στην προστασία των δασών και φτιάχνουμε ανακυκλωμένο χαρτί.
6. Ερχόμαστε σε επαφή με μαθητές του οικείου Δημοτικού που υλοποιούν σχετικό πρόγραμμα και ανταλλάσσουμε ιδέες
7. Βρίσκουμε υλικό στο διαδίκτυο από τη WWF και υλοποιούμε κάποιες δραστηριότητες στην αυλή μας (καταγραφή δέντρων που ασθενούν, μέτρηση ύψους και ηλικίας των δέντρων, προσανατολισμό)
8. Βρίσκουμε υλικό στο διαδίκτυο για τη βιοποικιλότητα από το ΚΠΕ Καστοριάς
9. Επισκεπτόμαστε τη σελίδα της Γ.Γ. Πολιτικής Προστασίας
Δημιουργούμε με όλα τα παραπάνω έναν εννοιολογικό χάρτη με θέμα το δάσος: Σημασία, Απειλές, Προστασία.
Τον συμπληρώνουμε και με τη βοήθεια πληροφοριών που συλλέγουμε από τα βιβλία:
- Leo Buscaglia, Η ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟΥ ΠΟΥ ΤΟ ΕΛΕΓΑΝ ΦΡΕΝΤΥ
- Παναγιωτοπούλου-Ρίζου, ΕΝΑ ΔΕΝΤΡΟ ΖΗΤΑΕΙ ΑΥΛΗ
- Χρήστος Μπουλώτης Η ΠΑΡΑΞΕΝΗ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΑΛΟΓΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΛΕΥΚΑΣ
- ΣΕΠ- Εργαστήρι της φύσης, ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΦΥΣΗΣ
- Wojciech Grajkowski – Piotr Socha, ΔΕΝΤΡΑ
- Αναστασία Αστερίου, ΤΟ ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ ΔΕΝΤΡΟ -,
- Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου, ΤΟ ΔΑΣΟΣ ΠΟΥ ΤΟ ‘ΣΚΑΣΕ