Hosted by OSOS , contributed by marelef on 13 February 2019
Οι μαθητές θα ανακαλύψουν αν η Ελλάδα είναι σεισμογενής/ηφαιστειογενής περιοχή. Ειδικότερα θα μελετήσουν αν η Κρήτη είναι σεισμογενής περιοχή, πώς καταστράφηκε ο Μινωϊκός πολιτισμός, τι μέτρα έχει πάρει η πολιτική προστασία της περιοχής της Κρήτης και η Ελλάδα γενικότερα και τέλος θα πειραματιστούν για να δουν πόσο "εκρηκτικά" είναι τα ηφαίστεια.
Αισθάνομαι
Υπεύθυνη καθηγήτρια: Αλεξάνδρα Μπάκου
Ομάδα μαθητών Α Γυμνασίου: Παύλος Χατζάκης, Γιάννης Πολυχρονάκης, Ελένη Δαριβιανάκη, Μαριέττα Γιανουλάκη, Φαίδρα Ζαχαριουδάκη, Μαρήνη Προκοπάκη, Όλγα Κουρλετάκη, Μιχάλης Μαράκης, Παναγιώτα Σαπουντζή, Κατερίνα Δουλουφάκη, Γιάννης Μανωλίτσης, Βρεκούση Νάντια, Γαλανάκη Ελευθερία, Γρινάκη Άννα, Λουλάκης Γιώργος, Παναγιωτάκη Εβελίνα, Σαββίδη Νεφέλη
Σεισμός είναι η αισθητή ανατάραξη της επιaφάνειας της γης λόγω απότομων μετακινήσεων μαζών, που συνοδεύεται από σεισμικά κύματα που μεταφέρουν την ενέργεια του σεισμού. Οι σεισμοί προκαλούν ανατάραξη της επιφάνειας του φλοιού και ο σεισμός γίνεται έτσι αισθητός από τους ανθρώπους.
Μερικούς από τους πιο καταστροφικούς σεισμούς στην Κρήτη:
- 368 Π.Χ.Μ = (7.7) Κρήτη (Χ)
Κατά τον Dapper η Κρήτη έχει άλλωστε 100 πόλεις από τις οποίες οι περισσότερες καταστράφηκαν από το σεισμό αυτό ενώ κατά τον Πλίνιο, 60 από αυτές τις πόλεις έπαθαν αυτή την καταστροφή. Ο σεισμός έγινε έντονα αισθητός σε μεγάλη έκταση.
- 267 π.Χ. Μ = (7.0) Κρήτη (ΙΧ).
Ο σεισμός κατέστρεψε πόλεις της Κρήτης
- 255 π.Χ. Μ = (6.8) Κρήτη (ΙΧ)
Ο σεισμός ήταν καταστρεπτικός στην Κρήτη.
- 55 μ.Χ. Μ = (7.2) Κρήτη (Χ)
Ο σεισμός κατέστρεψε πολλές πόλεις της Κρήτης και από την επιδημία που ακολούθησε προκλήθηκαν θάνατοι (Siebert 1932).
- 251 Μ – (7.5) Κνωσός (ΙΧ)
Κατά τον Coronelli στις 9 Ιουλίου του 251 έγινε μεγάλος σεισμός ο οποίος κατέστρεψε μέγα μέρος της Κρήτης. Ανέτρεψε την Κνωσό και πολλές άλλες πόλεις του νησιού (Σταυράκης 1890, Ξανθουδίδης 1952).
- 439 Μ = (7.6) Κρήτη (Χ)
Από το Μαλάμα προκύπτει ότι ο σεισμός ήταν τρομακτικός και κατέστρεψε όλη σχεδόν τη Ν. Κρήτη (Σαθάς 1867).
Μεγάλοι σεισμοί στο Hράκλειο:
- 1494 1/4 Μ = (7.2) Κρήτη – Ηράκλειο (X)
- το1490 έγινε σεισμός που συγκλόνισε το νησί από ανατολή προς δύση και προξένησε πολύ μεγάλες καταστροφές. Οι δονήσεις συνεχίστηκαν για ένα μήνα.
- 1810 16/2 Μ = (7.8 Ηράκλειο (IX)
O περιηγητής John Galt αναφέρει ότι ο σεισμός κατέστρεψε το ένα τρίτο των σπιτιών του Ηρακλείου και σκότωσε πολλές χιλιάδες ανθρώπων. Ο σεισμός αυτός είχε προκαλέσει σε αυτόν υπερβολικό τρόμο, όταν βρισκόταν στην Τριπολιτσά, και έγινε αισθητός σε όλα τα μέρη που επισκέφθηκε κατόπιν.
Ο αριθμός των νεκρών υπολογίζεται μεταξύ 2000 και 3.000.
- 1846 28/3 Μ = (7.7 Ηράκλειο (VII)
Ο σεισμός δόνησε ισχυρά ολόκληρη την Κρήτη όπου προκάλεσε πολλές βλάβες αλλα δεν ακούστηκε τίποτα για ανθρώπινα θύματα. Στο Ηράκλειο ρηγματώθησαν πάνω από 100 σπίτια. Σύμφωνα με την μαρτυρία ενός καπετάνιου έγινε τόσο αισθητός στην θάλασσα αλλά δεν παρατηρήθηκε φουσκοθαλασσιά.
- 1856 12/10 Μ = (8.2 Ηράκλειο (IX)
Καταστρεπτικός σεισμός κυρίως στην Κρήτη και Ρόδο. Σε ολόκληρο το νησί της Κρήτης βλάφτηκαν 11.317 σπίτια από τα οποία 6.512 καταστράφηκαν ολοκληρωτικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται 48 καταστήματα στο Ηράκλειο τα οποία κάηκαν από την πυρκαγιά που ακολούθησε το σεισμό.
Σκοτώθηκαν στην Κρήτη 538 άτομα και τραυματίσθηκαν 637 μάλλον σοβαρά. Το Ηράκλειο και η γύρω επαρχία του, έπαθαν τις μεγαλύτερες καταστροφές.
Όπως παρατηρούμε από τα παραπάνω, ο νομός Ηρακλείου είναι ο πιο σεισμογενής νομός της Κρήτης. Αυτό συμβαίνει γιατί βρίσκεται στα όρια τεκτονικών πλακών
Δείτε και εδώ!
Φαντάζομαι
Η καταστροφή του Μινωικού Πολιτισμού είναι αντικείμενο διαμάχης ανάμεσα στους αρχαιολόγους από την εποχή που η αρχαιολογική σκαπάνη, πριν από 100 χρόνια περίπου, έφερε στο φως τα πρώτα ευρήματα από το μινωικό παλάτι της Κνωσού.
Πέντε χιλιάδες χρόνια πριν, ο Μινωικός Πολιτισμός, ο πρώτος μεγάλος πολιτισμός που αναπτύχθηκε στην Ευρώπη, γεννήθηκε και άκμασε στην Κρήτη. Οι Μινωίτες, ήταν άνθρωποι αινιγματικοί αλλά καλλιεργημένοι, πολεμιστές και έμποροι, καλλιτέχνες και έμπειροι ναυτικοί. Ήταν οι πρώτοι που δημιούργησαν και χρησιμοποίησαν γραπτή γλώσσα στην Ευρώπη – η οποία αποκρυπτογραφήθηκε μόλις μερικά χρόνια πριν.
Πάνω στην ακμή τους και ενώ ακόμα στην Ελλάδα δεν υπήρχε κάποιο «αντίπαλον δέος», ο Μινωικός Πολιτισμός καταστράφηκε και εξαφανίστηκε για πάντα, αφήνοντας μόνο εντυπωσιακά δείγματα της ανωτερότητας του. Το ανεξήγητο τέλος του πολιτισμού οδήγησε πολλούς αρχαιολόγους, μεταξύ των οποίων ο καθηγητής Μαρινάτος και ο Άγγλος Έβανς, να συνδέσουν την καταστροφή με το ηφαίστειο της Σαντορίνης.
Μινωική έκρηξη ονομάζεται η καταστροφική ηφαιστειακή έκρηξη που έγινε κατά την Υστεροκυκλαδική Ι περίοδο στην νήσο Στρογγύλη και είχε ως αποτέλεσμα την δημιουργία αυτού που σήμερα ονομάζουμε καλδέρα της Σαντορίνης και την καταστροφή του προϊστορικού πολιτισμού του νησιού.
Έχει υπολογιστεί ότι ο δείκτης μεγέθους της ηφαιστειακής έκρηξης (VEI - Volcanic Explosivity Index) είναι ίσος με 7 και ο όγκος των υλικών που εκτοξεύτηκαν ήταν περίπου 60 κυβικά χιλιόμετρα. Τα δεδομένα αυτά κατατάσσουν την Μινωική έκρηξη ως την δεύτερη μεγαλύτερη έκρηξη στην ανθρώπινη ιστορία μετά από αυτή στο ηφαίστειο Ταμπόρα στην Ινδονησία το 1815.
Μινωικός πολιτισμός εδώ.
για τη Μινωική Κρήτη.
Δημιουργώ
Μιλήσαμε με επιστήμονα ειδικό στην Σεισμολογία μέσω της καινοτομίας the tipping point και μάθαμε για τους σεισμούς και τα ηφαίστεια αλλά και για το πώς οι επιστήμονες έχουν ειδικό σύστημα στη θάλασσα για προειδοποίηση του ηφαιστείου στη Σαντορίνη.
Η εμπειρία αυτή ήταν καταπληκτική! Είχαμε τον επιστήμονα μέσα στην τάξη μας, στην ώρα του μαθήματος της Γεωγραφίας!
Μέτρα Προστασίας σε περίπτωση σεισμού από την Περιφέρεια Ηρακλείου
Η πολιτική προστασία αποβλέπει στην προστασία των ατόμων, των ομάδων ή κοινοτήτων από φυσικές ή ανθρωπογενείς καταστροφές ταχείας ή βραδείας εξέλιξης. Ίδρυση(Π.Π): 1995
Στόχος: προστασία ανθρώπινης ζωής, υγείας και περιουσίας των πολιτών.
Αριθμός κλήσης έκτακτης ανάγκης: 112
Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας
www.civilprotection.gr
Γραφείο Πολιτικής Προστασίας Δήμου Ηρακλείου
Λεωφ.Σοφοκλή Βενιζέλου (Παραλιακή, Κτήριο Παλιάς Λαχαναγοράς)
Τηλέφωνo: 2813409500
Fax: 2810 331033
E-mail: civilprotection@heraklion.gr
- Στερεώστε καλά στους τοίχους τα ράφια και τις βιβλιοθήκες.
- Βιδώστε καλά στους τοίχους δεξαμενές καυσίμων νερού καθώς και θερμοσίφωνες.
- Τοποθετήστε τα βαριά αντικείμενα στα χαμηλότερα ράφια.
- Απομακρύνετε τα βαριά αντικείμενα πάνω από κρεβάτια και καναπέδες.
- Στερεώστε καλά τα φωτιστικά σώματα.
- Προσδιορίστε καλά προφυλαγμένους χώρους σε κάθε δωμάτιο του σπιτιού.
- Καθορίστε ασφαλείς χώρους έξω από το σπίτι( μακριά από κτίρια και δέντρα).
- Ελέγξτε τη σωστή λειτουργία του ηλεκτρικού δικτύου καθώς και των συνδέσεων του δικτύου φυσικού αερίου.
- Ενημερώστε όλα τα μέλη της οικογένειας για τα παραπάνω μέτρα.
- Προμηθευτείτε φορητό ραδιόφωνο με μπαταρίες, φακό και βαλιτσάκι πρώτων βοηθειών.
- Ενημερώστε ειδικά τα παιδιά της οικογένειας, για τα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης(100,112,166,199 κτλ.)
- Βρείτε ένα συγκεκριμένο τόπο συνάντησης μετά το σεισμό.
Στην ύπαιθρο χώρο:
Απομακρυνθείτε από τα γειτονικά κτίρια καθώς και από τηλεφωνικά ή ηλεκτρικά καλώδια. Καλύψτε το κεφάλι σας με κάποια τσάντα ή χαρτοφύλακα που μπορεί να έχετε στη διάθεσή σας. Μείνετε σε ανοιχτό χωρό μέχρι να σταματήσει η δόνηση.
Στο αυτοκίνητο:
Καταφύγετε σε ανοιχτό χώρο και σταματήστε αμέσως το αυτοκίνητο. Μείνετε μέσα στο αυτοκίνητο μέχρι να σταματήσει η δόνηση. Αποφύγετε τις γέφυρες ή τις υπέργειες
Κατά τη διάρκεια του σεισμού σε κλειστό χώρο:
Καλυφθείτε γρήγορα κάτω από το θρανίο. Πέστε στα γόνατα και καλύψτε το κεφάλι σας με τα χέρια σας. Απομακρυνθείτε από τα παράθυρα. Παραμείνετε στη θέση σας μέχρι να σάς δοθούν περισσότερες οδηγίες από τους δασκάλους σας.
Κατά τη διάρκεια του σεισμού σε ανοιχτό χώρο:
Ακούστε προσεκτικά τις οδηγίες των δασκάλων σας και απομακρυνθείτε από άλλα κτίρια, δέντρα και καλώδια. Καθίστε στο έδαφος και καλύψτε το κεφάλι σας με τα χέρια σας. Παραμείνετε σε ανοιχτό χώρο. Εάν βρίσκεστε στο δρόμο για το σχολείο μην αλλάζετε δρομολόγιο και συνεχίσετε προς την ίδια κατεύθυνση. Εάν βρίσκεστε στο δρόμο από το σχολείο προς το σπίτι μην αλλάζετε δρομολόγιο και συνεχίστε προς την ίδια κατεύθυνση.
Για τους επισκέπτες:
Προτού ξεκινήστε, φροντίστε να έχετε μαζί σας καλούς χάρτες με τοπωνύμια της περιοχής, υπολογίστε την διαδρομή που θα ακολουθήσετε και το χρόνο που θα σάς χρειαστεί. Πάντα να ενημερώνετε το ξενοδοχείο σας για τις διαδρομές που θα κάνετε, την ώρα που θα επιστέψετε και τον αριθμό του κινητού σας τηλεφώνου. Φορέστε κλειστά, κατάλληλα παπούτσια, με κάλτσες, και έχετε μαζί σας νερό, καπέλο και κινητό τηλέφωνο.
Μετά τον σεισμό:
Αποφύγετε την είσοδο στο σπίτι ειδικά εάν παρατηρείτε ζημιές ή αισθάνεστε τη μυρωδιά γκαζιού ή βλέπετε κομμένα καλώδια.
Ο σεισμός αποτελεί μια φυσική προειδοποίηση για επερχόμενο τσουνάμι. Μετά από έναν ισχυρό σεισμό απομακρυνθείτε από παραθαλάσσιες περιοχές ή περιοχές χαμηλού υψωμέτρου που επικοινωνούν με τη θάλασσα.
Μην πλησιάζετε τις ακτές για να παρακολουθήσετε ένα επερχόμενο τσουνάμι. Όταν δείτε το τσουνάμι είναι πιθανά πολύ αργά για να το αποφύγετε.
Ψάξαμε για την εκρηκτικότητα των ηφαιστείων
Λίγα λόγια για την μέτρηση της έντασης των ηφαιστείων:
Λογαριθμική κλίμακα (VEI)
Από 0 έως 8.
Η λογαριθμική όψη της εκρηκτικότητας βασίζεται στον όγκο της τέφρας που εκδιώκεται κατά τη διάρκεια της έκρηξης.
Μια έκρηξη που ταξινομείται ως 2 στο VEI είναι δέκα φορές πιο εκρηκτική από μια έκρηξη ονομασμένη ως 1.
τα ηφαίστεια όπου βασιστήκαμε:
Mount St Helens, Σκαμάνια Ουάσινκτον
VEI 5
Προκάλεσε σημαντικό επίπεδο ζημιάς στην περιοχή.
Έμοιαζε με πυροτέχνημα
Kilauea, Χαβάη
Εκσφενδόνισε πολλή λάβα και τέφρα χωρίς εκρηκτικά.
Πού οφείλεται αυτή η διαφορά;
Στις εκρηκτικές βίαιες εκρήξεις έχουμε:
Παχύρρευστο μάγμα
Μεγάλες ποσότητες αερίου
Τα αέρια δεν μπορούν να διαφύγουν εύκολα.
Στις μη εκρηκτικές έχουμε:
Μάγμα χαμηλού ιξώδους (μέτρο αντίστασης)
Εύκολη διαφυγή αερίων
Η λάβα σβήνει περιοδικά
Ώρα να πειραματιστούμε!
Κατά την παρούσα εργασία μετρήθηκαν η ποσότητα τέφρας που εκκρίθηκε, το ύψος που έφτασε το εκτίθεντο υλικό και η διάρκεια της έκρηξης.
Γεμίζουμε με νερό την πλαστική φιάλη και προσθέτουμε 1 κουταλάκι απορρυπαντικού. Την τοποθετούμε σε έναν δίσκο.
Σπάμε ένα δισκίο σε κομμάτια. Ένας τα ρίχνει μέσα στην φιάλη ένας άλλος την κλείνει αμέσως μετά με το πλαστικό περιτυλίγματος και ένας τρίτος ασφαλίζει το πλαστικό με λαστιχάκια.
Περιμένουμε το υλικό να φτάσει στην κορυφή της φιάλης και μόλις φουσκώσει ανοίγουμε τρύπα στο περιτύλιγμα.
Μετράμε το ύψος που φτάνει το υλικό, την ποσότητα «τέφρας» που απομένει και την διάρκεια της έκρηξης.
Επαναλαμβάνουμε την διαδικασία με όλο και περισσότερα δισκία και διαφορετική θερμοκρασία στο νερό.
Ελεγχόμενες μεταβλητές: Ποσότητα νερού (500 mL)
Ανεξάρτητες μεταβλητές: Θερμοκρασία νερού και η Ποσότητα δισκίων
Εξαρτημένες μεταβλητές: Η ένταση της έκρηξης (υψηλή στο κρύο νερό χαμηλή στο ζεστό)