Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο

Κατασκευή πειραματικού σεισμογράφου

Hosted by OSOS , contributed by KaterinaSt on 6 March 2021

Η Ελλάδα είναι μια σεισμογενής χώρα και οι μαθητές της χώρας μας ακούν και βιώνουν πολύ συχνά για σεισμούς  . Αυτη η εργασία θα βοηθήσει του μαθητές να μάθουν για τη δημιουργία των σεισμών καθώς και για τις μεθόδους μέτρησης τους. Οι μαθητές θα εχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν  μέσα απο βασικές αρχές  των φυσικών επιστημών, πως δημιουργείται και πως διαδίδεται μια  σεισμική δόνηση .Θα μάθουν τις αρχες λειτουργίας των σεισμογράφων και θα επιχειρήσουν την κατασκευή  ενός πειραματικού σεισμογράφου.Μέσα απο τη διαδικασία της κατασκευής θα έρθουν σε επαφή με επιστήμονες με αντικείμενο τη σεισμολογία και θα δουν λειτουργικούς σεισμογράφους΄.Η διαδικασία θα τους φέρει σε επαφή με τον μικροελεγκτή Arduino  και θα μάθουν βασικές αρχές προγραμματισμού.

Learning Objectives
σεισμική δόνηση ,σεισμικό κύμα ,Ηλεκτρομαγνητισμός,αισθητήρες, μικροελεγκτής Arduino

οια είναι τα στρώματα της γης;

Τα στρώματα της γηςΗ Γη αποτελείται από τρία διαφορετικά στρώματα το φλοιό, το μανδύα και τον πυρήνα, συνολικού πάχους 6.370km περίπου.

Ο φλοιός είναι το στερεό, εξωτερικό περίβλημα της Γης. Υπάρχουν δύο είδη φλοιού, ο ηπειρωτικός και ο ωκεάνιος. Ο μανδύας είναι το αμέσως επόμενο στρώμα και φτάνει μέχρι το βάθος των 2.900km. Η επιφάνεια που χωρίζει το φλοιό από τον μανδύα, είναι γνωστή με το όνομα ασυνέχεια Mohorovicic.

Ως λιθόσφαιρα χαρακτηρίζεται ένα δύσκαμπτο στρώμα, μέσου πάχους 80km περίπου, που αποτελείται από το στερεό φλοιό και μέρος του στερεού ανώτερου μανδύα. Το τμήμα του μανδύα που βρίσκεται κάτω από τη λιθόσφαιρα είναι γνωστό ως ασθενόσφαιρα.

Κάτω από το μανδύα υπάρχει ο πυρήνας που φτάνει έως το κέντρο της γης. Ο πυρήνας διακρίνεται σε εξωτερικό (υγρή/ρευστή κατάσταση) και σε εσωτερικό (στερεή κατάσταση).

Πηγη: http://www.oasp.gr/

ως μεταδίδονται οι σεισμοί

Η ενέργεια που δημιουργείται από τη γέννηση ενός σεισμού μεταφέρεται  με κύματα

Υπάρχουν τρεις τύποι κυμάτων. Τα P–κύματα, (primate-waves), τα S-κύματα (secondary-waves), και τα L-κύματα (level-waves), ή αλλιώς Πρωτεύοντα, Δευτερεύοντα κύματα και Επιφανειακά κύματα. 
Το καθένα κινείται με διαφορετικές ταχύτητες και προκαλεί διαφορετικό τρόπο ταλάντωσης του εδάφους. 
Τα κύματα P και S ταξιδεύουν στο εσωτερικό της γης, ενώ το L-κύμα κινείται μόνο μέσα στην ασθενόσφαιρα. 
Η κίνηση των σωματιδίων στο P-κύμα είναι διαμήκης, όπως αυτή του ηχητικού κύματος, παράλληλα προς την κατεύθυνση της διάδοσης. Χαρακτηριστικά οι ταχύτητες τέτοιων κυμάτων μέσα σε γρανίτη είναι περίπου 6 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. 
Η κίνηση των σωματιδίων στο S-κύμα είναι εγκάρσια, κάθετη προς την κατεύθυνση διάδοσης. Η ταχύτητα κίνησης στο γρανίτη είναι περίπου 3.6 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. 
Τα κύματα επιφανείας προκαλούν μια κάθετη αλλά και οριζόντια περιοδική κίνηση σε τρεις διαστάσεις, που συνήθως προκαλεί και τις μεγαλύτερες καταστροφές, σε συνδυασμό με το μεγαλύτερο πλάτος τους και επομένως τη μεγαλύτερη ενέργεια που μεταφέρουν.

Συνήθως μια σεισμική δόνηση είναι συνδυασμός όλων των παραπάνω

 

Τι θα φτιάξουμε;;

 προετοιμασιαΤι ειδους σεισμογράφο θα μπορούσαμε να κατσκευάσουμε; Μετά από ώριμη σκέψη  αρκετό ψάξιμο στο διαδίκτυο και αφού συνυπολογίσαμε το χρόνο που έχουμε καταλήξαμε ότι θα προσπαθήσουμε να κατασκευάσουμε ένα ηλεκτρονικό σεισμογράφο με τη βοήθεια του μικροελεγκτή  Arduino.Το Arduino είναι ένας Open-source μικροελεγκτής  με πολλά παραδείγματα λειτουργίας στο δίκτυο  και αυτό τον κάνει κατάλληλο και για μας που οι γνώσεις μας στον προγραμματισμό είναι βασικές.

Το επόμενο βήμα ήταν να επιλέξουμε κατάλληλο αισθητήριο δηλ κάτι που θα μετατρέπει μια δόνηση σε ηλεκτρικό σήμα για το Arduino

Πρώτη σκέψη ένας πιεζοηλεκτρικός αισθητήρας  που η σύνδεση του μοιάζει απλή και ο προγραμματισμός του πολύ κατανοητός!

20190308_104754.jpg

 

H επόμενη επιλογή ενα επιταχυνσιομετρο που μετράει μεταβολές και στους τρείς άξονες 

 

Η Κασκευή

ΣυνδέσειςΗ πρώτη μας δοκιμή ειναι με τον πιεζοηλεκτρικό αισθητήρα ΜΕΑS  η σύνδεση του αισθητήρα γίνεται στην αναλογική είσοδο Α0  Παράλληλα με τον αισθητήρα συνδέσαμε αντίσταση 1 ΜΩ η τάση εξόδου του αισθητήρα   διαβάζεται  στη σειριακή θύρα το πρόγραμμα που χρησιμοποιήσαμε ήταν αρκετά απλό

const int PIEZO_PIN = A0; //

void setup()

{   Serial.begin(9600); }

void loop()

{    int piezoADC = analogRead(PIEZO_PIN); // 

float piezoV = piezoADC / 1023.0 * 5.0;

  Serial.println(piezoV); // Print the voltage.

  delay(250);

Δυστυχώς τα αποτελέσματα δεν μας ικανοποιήσαν αφού οι μεταβολές τάσης που καταγράφονταν ήταν πολύ μικρές και έπρεπε να διμιουργύμε αρκετά ισχυρες δονήσεις στον πάγκο εργασίας!!!

Η προσπάθεια συνεχίστηκε με ένα επιταχυνσιόμετρο

2η προσπαθειαΤο επιταχυνσιόμετρο που αγοράσαμε είναι το Kitronic  και  αρχικά ο κώδικας που χρησιμοποιήσαμε ήταν ο απλός κώδικας που καταγράφει τις δονήσεις  σε τρεις άξονες  τις τιμές τις παρατηρούμε στη σειριακή θύρα του Arduino

const int xval = A0; //Define the analog pins.                

const int yval = A1;                 

const int zval = A2;                 

void setup()

{   Serial.begin(9600); //begin serial communication and set the baud rate for the serial monitor. }

void loop()

{   Serial.print("x=");

   Serial.print(analogRead(xval));

   Serial.print("  y=");

   Serial.print(analogRead(yval));

   Serial.print("  z=");

   Serial.print(analogRead(zval));

   Serial.println();

   delay(500); }

Οι μετρήσεις που πήραμε για σταθερή οριζόντια θέση της πλακέτας φαίνονται παρακάτω

μετρησεις

Όπου φαίνεται ότι ο άξονας z έχει μεγαλύτερη τιμή λόγω της επιτάχυνσης βαρύτητας οι τιμές αλλάζουν αν γυρίσουμε ανάποδα το kitronic

Η τιμή 404mV αντιστοιχεί σύμφωνα με το αρχείο του Kitronic σε επιτάχυνση 1g=9,81m/sec2

Θα θέλαμε οι τιμές να φανουν σε γραφική παράσταση ο κώδικας που ειχαμε χρησιμοποιήσει δεν συνεργαζόταν με γραφικό περιβάλλον Μετα απο αρκετή αναζήτηση καταληξαμε στο διαδίκτυο στη διευθυνση http://www.glacialwanderer.com/hobbyrobotics/?p=261 οπου βρήκαμε οτι εναν νέο κώδικα Arduino που συνεργάζεται με το σχεδιαστικό περιβάλλον Processing 

 

 

τα αποτελέσματα ηταν πολύ εντυπωσιακά οι μικρές δονήσεις της επιφάνειας εργασίας καταγράφονται με μεγάλη ακρίβεια Παρακάτω φαίνονται δυο διαγράμματα ενα ηρεμίας και ενα δεύτερο με  δόνηση

διαγραμμα ηρεμίας

 

 

 

 

διαγραμμα δόνησης   Σε συνέχεια θα θέλαμε να κατγράψουμε ενα πραγματικό σεισμό που ελπίζουμε ομως οτι δεν θα γίνει!!!!

 Ισως να προσπαθήσουμε να συνδεθούμε με κάποια απο τις βάσεις δεδομένων που έχουν καγεγραμμένους σεισμούς και να τους μελετήσουμε με τον δικό μας σεισμογράφο 

Αυτό ισως θα είναι το επόμενο βήμα 

Οι μαθητές θα μοιραστούν τις γνώσεις τους με τους συμμαθητές τους στο σχολείο επίσης θα παρουσιάσουν τη εργασία τους σε μαθητές από άλλες ευρωπαικές χώρες που θα επισκεφθούν το σχολείο μας στα πλαίσια του προγράμματος Erasmus+   με τίτλο Empowering   students through Peer Learning που συμμετέχει το σχολείο μας.