«Ακαδημία Αστροναυτών: Ανακαλύπτοντας την Επιστήμη μέσα από τη Διερευνητική Μάθηση»

Φαντάζομαι

“ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΣΤΡΟΝΑΥΤΩΝ”: Ανακαλύπτοντας την επιστήμη μέσα από τη Διερευνητική Μάθηση

Βασικοί στόχοι προτεινόμενης δραστηριότητας

Στη διερευνητική διδασκαλία (inquiry-based teaching) το αντικείμενο μάθησης τίθεται με τη μορφή ενός ενδιαφέροντος ερωτήματος/προβλήματος/σεναρίου που χρήζει απάντησης καθώς η συγκεκριμένη διδακτική προσέγγιση κινείται στη λογική του «μαθαίνω πώς να μαθαίνω».

Η συμμετοχή στην Ακαδημία παρουσιάζεται στους μαθητές σαν «πρόκληση» στο τέλος της οποίας τους περιμένει ένα «Πτυχίο Αστροναύτη».

Το προτεινόμενο πρόγραμμα έχει πεντάμηνη διάρκεια και θα συμμετάσχουν 80 μαθητές των Ε΄ και Στ΄ τάξεων. Όλες οι δραστηριότητες είναι δομημένες διαθεματικά και καλύπτουν στόχους διαφορετικών γνωστικών αντικειμένων: Μαθηματικά, Φυσικές Επιστήμες, ΤΠΕ, Φυσική Αγωγή, Αγγλικά, Αισθητική Αγωγή.

Η «εκπαίδευση» θα οργανωθεί σε πέντε κύκλους μαθημάτων με κοινή δομή και ξεχωριστή θεματολογία ώστε να καλυφθούν όσο το δυνατόν περισσότερες πλευρές του επιστημονικού θέματος που θα μελετήσουμε: «αστρονομία, διάστημα»

Για την «επιτυχή φοίτηση στην Ακαδημία» οι μαθητές πρέπει: 1) να ολοκληρώσουν και τους πέντε κύκλους μαθημάτων και δημιουργικών εργασιών, 2) να υλοποιήσουν ένα τελικό project (επιλογή μέσα από 4 διαφορετικές προτάσεις ανάλογα με τα ενδιαφέροντα και τις ικανότητες των μαθητών), και 3) να απαντήσουν ένα τελικό κουίζ για να τους απονεμηθεί το «Πτυχίο Αστροναύτη».

Η δομή κάθε ενότητας/κύκλου μαθημάτων θα ακολουθήσει τις βασικές αρχές/βήματα της Διερευνητικής Διδασκαλίας όπως αυτά περιγράφονται από τους Καλκάνης κ.ά. (2014): ΒΗΜΑ 1ο) παρατηρώ, πληροφορούμαι, ενδιαφέρομαι, ΒΗΜΑ 2ο) συζητώ, αναρωτιέμαι, υποθέτω, ΒΗΜΑ 3ο) ενεργώ, πειραματίζομαι, ΒΗΜΑ 4ο) συμπεραίνω, καταγράφω και ΒΗΜΑ 5ο) εφαρμόζω, εξηγώ, γενικεύω.

ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ: Όλο το υλικό για τις δράσεις (πληροφορίες, video, links ιστοσελίδων και παιχνιδιών, φύλλα εργασιών, κ.ά.) θα αναρτηθεί σε μια ψηφιακή τάξη στην πλατφόρμα GoogleClassroom. Οι μαθητές θα μπορούν να επισκέπτονται την πλατφόρμα, να έχουν πρόσβαση στο υλικό που θα προσθέσουν εκεί οι εκπαιδευτικοί και (στον δικό τους χρόνο) να ολοκληρώνουν τα κουίζ και τις επιμέρους προκλήσεις ατομικά ή ομαδικά. Το υλικό θα είναι διαβαθμισμένης δυσκολίας (σύμφωνα με τις αρχές της Διαφοροποιημένης Διδασκαλίας) ώστε να ανταποκρίνεται στις διαφορετικές ανάγκες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών και το τελικό προϊόν (παραδοτέο) στο τέλος κάθε ενότητας θα μπορεί να είναι ένα ρομπότ τηλεσκόπιο, ένα θεατρικό έργο, μια ψηφιακή ιστορία ή συνέντευξη ενός αληθινού αστροναύτη μέσω skype.

Δημιουργώ

Ενότητες/Δραστηριότητες:

1. Βασικές Αρχές Αστρονομίας – Αστρονόμοι

Αρχικά με ανασκόπηση γνωστών στοιχείων, που χρησιμεύουν ως επεξηγήσεις του νέου μαθήματος μαθαίνουμε για την επιστήμη της αστρονομίας και για επιστήμονες όπως ο Γαλιλαίος και ο Νεύτωνας. Στη συνέχεια συζητούμε βασικά στοιχεία αστρονομίας και κάνουμε τις δικές μας υποθέσεις (π.χ. έτη φωτός, απόσταση του ήλιου από τη γη, αστερισμοί κ.ά), πειραματιζόμαστε με τους αστερισμούς στον ουρανό. Αναζητούμε τη σχέση που μπορεί να έχουν η μυθολογία και η παράδοση (ερμηνεία για το σχηματισμό αστερισμών, π.χ. η πτώση του Φαέθοντα-η δημιουργία του γαλαξία) με τη σύγχρονη επιστήμη της αστρονομίας. Δημιουργούμε ψηφιακές ιστορίες animation παρουσιάζοντας τη βιογραφία ενός αστρονόμου ή ένα από τα θέματα που αναλύσαμε στην ενότητα.

1. Το Ηλιακό μας Σύμπαν

Μετά την αρχική διερεύνηση προϋπάρχουσας γνώσης για το ηλιακό σύστημα και τους πλανήτες παρουσιάζεται το υλικό για την «εξερεύνηση» του ηλιακού συστήματος. Χρησιμοποιούμε τεχνολογία/εφαρμογές επαυξημένης πραγματικότητας (augmented-reality) και  γυαλιά εικονικής πραγματικότητας (VR-Glasses) για να εξερευνήσουμε τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε πλανήτη και να κάνουμε συγκρίσεις. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι οι διαδικασίες της επιστημονικής διερεύνησης πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της ομαδικής εργασίας των μαθητών, επειδή επιτρέπει την ελεύθερη διαπραγμάτευση των ιδεών μεταξύ των μελών της ομάδας, ώστε να προκύψουν δημιουργικές προτάσεις για την επίλυση του αρχικού ερωτήματος ή προβλήματος. Η καταγραφή της νεοαποκτηθείσας γνώσης και η εφαρμογή της (ΒΗΜΑ 5) θα γίνει με τη συνεργατική δημιουργία θεατρικού δρώμενου με θέμα το ηλιακό σύστημα και την παρουσίασή του σε όλο το σχολείο.

1. Τηλεσκόπια

Με την διερευνητική προσέγγιση επιδιώκεται οι μαθητές να μάθουν να χρησιμοποιούν συστηματικά τους κανόνες της λογικής και της επιστήμης για την επαλήθευση εννοιών και ιδεών. Μετά την παρουσίαση των νέων πληροφοριών για τα τηλεσκόπια, οι μαθητές θα επισκεφθούν το Αστεροσκοπείο στη Λάρισα για να δουν από κοντά τηλεσκόπια. Στο 2ο ΒΗΜΑ (πειραματισμού) οι μαθητές θα κληθούν χρησιμοποιώντας τη γλώσσα προγραμματισμού SCRATCH να προγραμματίσουν τα δικά τους τηλεσκόπια. Παράλληλα στο μάθημα ΤΠΕ μελετώντας βασικές αρχές ρομποτικής θα ζωντανέψουν τα δικά τους τηλεσκόπια HUBBLE με Lego Education WeDo 2.0 (τελική εργασία γι’ αυτή την ενότητα).

1. Ο Ουρανός τη Νύχτα

Μετά τις παρουσιάσεις στην τάξη οι μαθητές θα έχουν την ευκαιρία να πάρουν μέρος σε μια βραδιά «Αστρο-παρατήρησης» με πραγματικά τηλεσκόπια στην αυλή του σχολείου. Στο 2ο και 3ο ΒΗΜΑ της ενότητας παρατηρούν και καταγράφουν το δικό τους ημερολόγιο «νυκτερινού ουρανού» για τους μήνες που διαρκεί η δράση. Θα επισκεφθούν το Ευγενίδειο Πλανητάριο, Αθήνα. Για την τελική εργασία θα καταγράψουν τις φάσεις της σελήνης και θα φτιάξουν το δικό τους βίντεο (με το εργαλείο movie maker).

1. Πρακτική Εκπαίδευση Αστροναυτών

Ο εκπαιδευτικός ξεκινά με την «προβληματοποίηση» του νέου γνωστικού αντικειμένου και το αντικείμενο της ενότητας παρουσιάζεται με ένα σενάριο το οποίο θα να είναι ελκυστικό για τους μαθητές ώστε να επιτευχθεί η ενεργή συμμετοχή τους. Το σενάριο που θα δοθεί: «Η NASA αναζητά τους μελλοντικούς αστροναύτες. Προετοιμαστείτε …»

Ανακαλύπτουμε τους διαστημικούς σταθμούς: Salyut, Skylab, Mir. Εικονική περιήγηση σε διαστημικό σταθμό, επικοινωνία με αστροναύτες μέσω του ARISS (Amateur Radio on ISS). «Επισκεπτόμαστε» το site της NASA. Μαθαίνουμε για τη φυσική κατάσταση των αστροναυτών και προετοιμαζόμαστε στο μάθημα της Φ.Αγωγής (αερόβια κατάσταση, δύναμη, ασκήσεις ισορροπίας). Συνεργασία ομάδας, συνεργατικά παιχνίδια. Επιβίωση στο διάστημα (challenge). Κατασκευή στολής αστροναύτη.

ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΜΕ ΣΧΟΛΙΚΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ

Γλώσσα:  

• Ε ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ – ΕΝΟΤΗΤΑ 1 «ΤΑΞΙΔΙΑ ΣΤΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ»
• ΣΤ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ – ΕΝΟΤΗΤΕΣ 6   ΑΝΘΟΛΟΓΙΟ ΚΕΙΜΕΝΩΝ – ΜΕΡΟΣ Α (Εμείς και η Φύση)
• Δημιουργία εννοιολογικών χαρτών με κεντρικές έννοιες / όρους ζητημάτων προβλημάτων του Π.Ε.Α.Α.
• Βιβλιογραφική έρευνα και αναζήτηση άρθρων που αφορούν σε θέματα του διαστήματος, επεξεργασία και παρουσίασή τους στην τάξη
• Έκδοση μαθητικής εφημερίδας στην θεματική του προγράμματος, όπου θα περιλαμβάνει συνεντεύξεις, άρθρα και γνώμες μαθητών/τριών, εικαστικές δημιουργίες, αναφορές σε επιστημονικά θέματα κ.λπ.

Γεωγραφία:

• ΕΝΟΤΗΤΑ Α - ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ  (βιβλίο Ε δημοτικού)
• ΕΝΟΤΗΤΑ Α – Η ΓΗ ΩΣ ΟΥΡΑΝΙΟ ΣΩΜΑ (ΤΑΞΗ ΣΤ)

Φυσικά:

• Ενότητα «Ενέργεια» - Ε Δημοτικού
• Ενότητα «Ενέργεια» - ΣΤ Δημοτικού
• Έμφαση στη βιωματική μάθηση με τη διεξαγωγή απλών πειραμάτων παρατήρησης, μετρήσεων, διατύπωσης υποθέσεων και εξαγωγή συμπερασμάτων για την αλληλεπίδραση και αλληλεξάρτηση ανθρώπου-φυσικού περιβάλλοντος.

ΤΠΕ

• Αναζητούν πληροφορίες στο Διαδίκτυο
• Επεξεργασία δεδομένων
• Δημιουργία αφισών, εντύπων, προσκλήσεων, παρουσιάσεων ιστοσελίδας.
• Επικοινωνία, συνεργασία, ανταλλαγή ιδεών με μαθητές/τριες άλλων σχολείων με κοινά ή παρόμοια προγράμματα.
• Παρακολούθηση, δημιουργία μέσω κατάλληλων λογισμικών προσομοιώσεων, εννοιολογικών χαρτών κ.λπ

ΣΤΑΔΙΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΗΣ ΘΕΑΤΡΙΚΗΣ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

-Γνωριμία- προσδοκίες για φέτος-δραματοποίησης

-Δέσιμο ομάδας-παιχνίδια σωματικής έκφρασης σε ομάδες

-Δέσιμο ομάδας-κινητικός και λεκτικός αυτοσχεδιασμός

-Δέσιμο ομάδας- παιχνίδια ορθοφωνίας-ανάγνωση κειμένου

-Παιγνίδια λόγου (ταχύτητα-ένταση-στακάτο λεγκάτο)-ανάγνωση κειμένου

-Παιχνίδια ρυθμού- ανάγνωση με έμφαση στο ρυθμό και την ένταση-ανάγνωση

-Παιχνίδια ρυθμού- Αυτοσχεδιάζω με ένα τραγούδι- π

-Παρουσίαση κάθε πλανήτη μετά από έρευνα κάθε παιδιού, προφορικά και γραπτά-ανάγνωση κειμένου με διαφορετικούς τρόπους

-Παιχνίδι ρόλων –δημιουργία  ενός ρόλου (στάση σώματος-φωνή-ιδιαίτερα χαρακτηριστικά εμφάνισης και χαρακτήρα)- ανάγνωση

-Κίνηση (ταχύτητα) Στήσιμο σκηνής στο χώρο

-Κίνηση (ταχύτητα –στάση σώματος- )Στήσιμο σκηνής στο χώρο

-Κίνηση (ταχύτητα- στάση σώματος- ομαδικά σύνολα) Στήσιμο σκηνή στο χώρο

-Κίνηση(ταχύτητα- στάση σώματος-δημιουργία μικρής χορογραφίας)-Πρόβα

-Παιχνίδι με το λόγο-χορογραφία-πρόβα

-Λεκτικός Αυτοσχεδιασμός «Τι σκέφτομαι όταν κοιτώ τον ουρανό»-Πρόβα

-Πολλαπλές αναγνώσεις με έμφαση στο ρυθμό- Πρόβα

-Πολλαπλές αναγνώσεις-Πρόβα

Παράλληλα δημιουργήθηκε πρωτότυπο κείμενο, διασκευάστηκε και προσαρμόστηκε στα παιδιά με νέες προσθήκες

Μοιράζομαι

να από τα βασικότερα σημεία της συμμετοχής μας στο πρόγραμμα ήταν η δημιουργία της δικής θεατρικής παράστασης με επιστημονικό ενδιαφέρον. Με αυτή το σχολείο πήρε μέρος στο διαγωνισμό της δράσης "Μαθαίνοντας Επιστήμη μέσα από το Θέατρο".

ΔΡΑΣΕΙΣ ΔΙΑΧΥΣΗΣ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ:

• Δημοσιεύσεις στο blog του σχολείου
• Facebook  ομάδας γονέων και κηδεμόνων του σχολείου
• Ενημερωτική επιστολή στους γονείς
• Ενημερωτική επιστολή στο Δήμο Τυρνάβου
• Άρθρο στην εφημερίδα του σχολείου
• Παρουσίαση του προγράμματος σε συνάντηση εκπαιδευτικών από 7 ευρωπαϊκές χώρες στο σχολείο μας στο πλαίσιο υλοποίησης  προγράμματος Erasmus+
• Παρουσίαση της δράσης σε ημερίδα του Δήμου Τυρνάβου
• Παρουσίαση της δράσης σε μαθητικό φεστιβάλ που διοργανώνει η Δ.νση ΠΕ Λάρισας